twitter

image1 image1 image1 image1

Aktualne skażenia mikologiczne i mikotoksykologiczne surowców i pasz

Jan Grajewski, Magdalena Twarużek, Natalia Grajewska-Wanat

Opublikowano już liczne raporty dotyczące aspektów toksykologii głównych mikotoksyn, ich występowania w żywności, paszach, płynach biologicznych oraz oceny ryzyka wraz ze szczegółowym sprawozdaniem Komitetu Ekspertów w Sprawie Dodatków do Żywności (JECFA). Najpierw Komitet Naukowy ds. Żywności (SCF), a następnie Europejski Urząd Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ocenili wiedzę naukową dotyczącą zagrożeń związanych z mikotoksynami w żywności i paszach. Jedynie w przypadku kilku mikotoksyn opublikowano zalecenia dotyczące maksymalnych poziomów mikotoksyn - Rozporządzenie Komisji WE nr 2174/2003 - aby uniknąć rozbieżności w wartościach dopuszczalnych w poszczególnych państwach członkowskich oraz wynikającego z tego ryzyka konkurencji. Krajowy program „bezpiecznej żywności” wskazuje, aby dokładniej ocenić możliwość skażeń mikotoksynami surowców, pasz i produktów żywnościowych.

Celem badań był dalszy monitoring surowców i pasz, prowadzony od kilku lat przez Laboratorium Badawcze Mikotoksyn Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Wyniki badań z lat 2009-2011 przedstawiono rok wcześniej w materiałach XXIX Konferencji. Przebadane próby w 2012 roku ponownie podzielono na 4 grupy: ziarno zbóż (pszenica, żyto, jęczmień, owies), ziarno kukurydzy, mieszanki paszowe i kiszonki. Ogólną liczbę grzybów, pleśni i drożdży oznaczono w 157 próbach. Pleśnie i drożdże oznaczono według PN ISO 7954: 1999 – z modyfikacją własną – posiew na podłoże YGC, chloramfenikol 100 ppm, inkubacja 5-7 dni w temperaturze 25°C. Średnie wartości w poszczególnych badanych grupach zostały przedstawione w tabeli 1.

W kolejnym etapie badań dokonano oceny skażenia mikotoksykologicznego: aflatoksyny (AF) –98, ochratoksyna A (OTA) –202, zearalenon (ZEN) –320,  deoksyniwalenol (DON) –320, fumonizyny  (FUM) –25, toksyna T-2 –320, toksyna HT-2 –320, niwalenol (NIV) –320. Ekstrakcję mikotoksyn przeprowadzono z wykorzystaniem kolumn powinowactwa immunologicznego: Afla-Test®, (Vicam) dla aflatoksyn oraz Ochraprep® (R-Biopharm Rhône Ltd) dla ochratoksyny A. Podczas przygotowania prób do analizy DON, ZEN, toksyn T-2 i HT-2 oraz NIV wykorzystano kolumny Bond Elut® Mycotoxin oraz kolumny Multi Sep 211 FUM (Romer Labs®) dla fumonizyn. Mikotoksyny oznaczono metodą HPLC (Merck-Hitachi, Agilent) z detekcją fluorescencyjną oraz MS/MS (AB Sciex). Do derywatyzacji postkolumnowej aflatoksyn zastosowano system Kobra®Cell. Liczbę prób pozytywnych oraz średnią zawartość głównych mikotoksyn przedstawiono w tabeli 2.

Uzyskane wyniki analiz w 2012 roku ponownie potwierdzają, że status higieniczny surowców i pasz nie był najlepszy. Stopień zanieczyszczenia zależał od rodzaju badanej mikotoksyny i paszy. Szczególnie wyższe skażenie trichotecenami grupy B i zearalenonem odnotowano w ziarnie pszenicy i kukurydzy.