twitter

image1 image1 image1 image1

Aktualne zagadnienia z zakresu stosowania kokcydiostatyków  jako dodatków paszowych

Teresa Szprengier-Juszkiewicz

Dość niepewna sytuacja w jakiej znajdowały się kokcydiostatyki w ciągu ostatnich kilku lat z powodu zapowiedzi ich wycofania z końcem roku 2012 (Rozporządzenie WE  nr 1831/2003), spowodowała ograniczenie badań i inwestycji naukowych pozwalających na zwiększenie skuteczności i bezpieczeństwa stosowania tych dodatków paszowych. Niezależnie od tego, wspomniane rozporządzenie wprowadziło szereg nowych aspektów do prawodawstwa w zakresie stosowania kokcydiostatyków. Utworzony Europejski Urząd  ds. Bezpieczeństwa żywności (EFSA) odpowiada za ocenę bezpieczeństwa i opiniowanie zgłaszanych do autoryzacji kokcydiostatyków. Odnowione zostały na nowych zasadach autoryzacje wszystkich jedenastu stosowanych w krajach Unii Europejskiej kokcydiostatyków. Prawie wszystkie autoryzowane  kokcydiostatyki mają ustalone maksymalne  limity pozostałości (MRL) w tkankach zwierząt docelowych. Ustanowione  wspólnotowe laboratorium referencyjne w Geel zorganizowało pierwsze badania biegłości  w zakresie oznaczania kokcydiostatyków w paszach. Jesienią 2012 roku odbyły się pierwsze warsztaty  analityczne dla przedstawicieli krajowych laboratoriów referencyjnych.

Duża skala zastosowania kokcydiostatyków w hodowli drobiu (około 86% pasz dla kurcząt brojlerów, 97% pasz dla indyków i 45% pasz podawanych królikom zawiera kokcydiostatyki), oraz wytwarzanie pasz zawierających kokcydiostatyki w dowolnych mieszalniach pasz, w wyniku zakwalifikowania kokcydiostatyków do grupy dodatków paszowych, jest w dalszym ciągu przyczyną wielu problemów związanych z  bezpieczeństwem ich stosowania. Dotyczy to zarówno bezpieczeństwa dla pacjentów (zwierząt), jak i ludzi (użytkowników i konsumentów) oraz środowiska, związanych  z zanieczyszczeniami krzyżowymi pasz.

Próbą opanowania skutków zanieczyszczeń pasz, zwłaszcza pasz niedocelowych, było wprowadzenie wartości maksymalnych limitów (ML) jako kryterium oceny bezpieczeństwa pasz  oraz bezpieczeństwa żywności pochodzącej od zwierząt narażonych na kokcydiostatyki w wyniku zanieczyszczeń krzyżowych (dyrektywa 2009/8/EC i rozporządzenie EC 129/2009).  Limity te, w przypadku niektórych kokcydiostatyków (maduramycyna, lazalocyd nikarbazyna, diklazuril) już musiały być zmieniane ze względu na ustanowione w międzyczasie wartości maksymalnych limitów pozostałości (MRL) lub nowych wyników doświadczeń i obserwacji epidemiologicznych (Rozporządzenie Komisji UE 610/2012). 

Ustalane kryteria bezpieczeństwa, zarówno dla pasz (ML) jak i żywności (MRL), warunkują wymagania analityczne dla laboratoryjnej kontroli zanieczyszczeń pasz i żywności kokcydiostatykami. Wiąże się to z koniecznością utrzymywania gotowości analitycznej, opracowywania i walidowania nowych metod stosowanych do oznaczania kokcydiostatyków w paszach i żywności, oraz utrzymywania laboratoriów urzędowych, wykazujących się dowodami biegłości w zakresie wykonywania badań diagnostycznych dotyczących oznaczania kokcydiostatyków.