twitter

image1 image1 image1 image1

Kobalt i molibden w mieszankach paszowych

Waldemar Korol, Jolanta Rubaj, Grażyna Bielecka

Kobalt i molibden są pierwiastkami śladowymi pełniącymi ważne funkcje w wielu procesach metabolicznych. Krajowe materiały paszowe zawierają niewielkie ilości tych pierwiastków, które nie pokrywają zapotrzebowania zwierząt. Dlatego w intensywnej produkcji zwierzęcej niedobory kobaltu i molibdenu są uzupełniane przez dodawanie tych pierwiastków do mieszanek paszowych wraz z premiksem, w ilościach zależnych od  gatunku, wieku i produkcyjności zwierząt. Zgodnie z klasyfikacją podaną w rozporządzeniu (WE) nr 1831/2003 w sprawie dodatków paszowych stosowanych w żywieniu zwierząt, kobalt i molibden zaliczone zostały do grupy pierwiastków śladowych w kategorii „dodatków dietetycznych”. Z uwagi na zagrożenia dla zwierząt i środowiska związane z przedawkowaniem, w rozporządzeniu Komisji nr 1334/2003/WE zostały określone maksymalne zawartości kobaltu i molibdenu w mieszankach paszowych na poziomach odpowiednio 2,0 mg/kg i 2,5 mg/kg, przy czym EFSA  rekomenduje obniżenie maksymalnej zwartości kobaltu w mieszankach paszowych z 2 mg/kg do 1 mg/kg ze względu na genotoksyczne właściwości związków kobaltu (II) i ich prawdopodobną kancerogenność.

Zawartości kobaltu i molibdenu w krajowych mieszankach paszowych nie były przedmiotem badań w ramach urzędowej kontroli. Celowe było podjęcie badań zawartości kobaltu i molibdenu w wytwarzanych w kraju mieszankach paszowych, z jednej strony pod kątem oceny pokrycia zapotrzebowania zwierząt, z drugiej w odniesieniu do obowiązujących maksymalnych zawartości.

Badaniom poddano 138 próbek mieszanek paszowych, w tym 67 próbek mieszanek dla drobiu, 45 próbek mieszanek dla świń i 26 próbek mieszanek dla bydła i innych zwierząt. Próbki pasz mineralizowano kwasem azotowym z dodatkiem nadtlenku wodoru w piecu mikrofalowym Mars 5. Kobalt i molibden badano techniką bezpłomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej GFAAS na aparacie GBC Avanta Ultra Z. Obliczano wartości średnie i odchylenia standardowe. Wyniki badań przedstawiano z niepewnością pomiaru. Wynik badania uznawano za niezgodny z wymaganiami jeżeli dolna granica niepewności wyniku była wyższa od maksymalnej zawartości.

Wyniki oceniono w odniesieniu do zaleceń żywieniowych i zapotrzebowania zwierząt  na kobalt i molibden, a także w aspekcie wymaganych maksymalnych zawartości tych pierwiastków w mieszankach paszowych. Średnie zawartości kobaltu i molibdenu w mieszankach paszowych dla drobiu, świń, bydła i królików okazały się wielokrotnie wyższe od zapotrzebowania. Stwierdzono jednostkowe przypadki przekraczania maksymalnych zawartości kobaltu (2 mg/kg) w mieszankach paszowych w 0,7% - 1,4% badanych próbek. Jednak przyjmując zalecenia EFSA obniżenia maksymalnej zwartości kobaltu w mieszankach paszowych z 2 mg/kg do 1 mg/kg, procentowy udział badanych mieszanek, w których stwierdzono zawartość kobaltu wyższą od 1 mg/kg, wyniosłaby 13,0%. W przypadku molibdenu odsetek próbek mieszanek paszowych, w których stwierdzono przekroczenie maksymalnej zawartości, wyniósł 8,7%. Należy zwrócić większą uwagę na bilansowanie kobaltu i molibdenu przy układaniu dawek pokarmowych. W celu skutecznego egzekwowania nieprzekraczania maksymalnych zawartości kobaltu i molibdenu wskazane byłoby włączenie badań tych pierwiastków do zakresu urzędowej kontroli pasz.