twitter

image1 image1 image1 image1

Dodatki paszowe produkowane z wykorzystaniem GMO –  zasady rejestracji i stosowania

Zbigniew Sieradzki, Małgorzata Mazur, Krzysztof Kwiatek

Dodatki paszowe stosowane obecnie na świecie, w Unii Europejskiej i w Polsce, to szereg zróżnicowanych substancji, związków chemicznych, niekiedy całych organizmów. Taka różnorodność powoduje, że część ze stosowanych substancji oprócz zasad rejestracji i stosowania dodatków paszowych w UE podlega również innym wymaganiom prawa wspólnoty, w zależności od charakteru dodatku. Niektóre rodzaje dodatków paszowych jak np. biomasa drobnoustrojów, enzymy, witaminy, aminokwasy bardzo często produkowane są z wykorzystaniem mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych.

W takich przypadkach należałoby również sprawdzić czy dany dodatek paszowy nie podlega, oprócz wymogom rozporządzenia 1831/2003, również przepisom rozporządzenia 1829/2003 dotyczącego genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy. Rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy przewiduje procedurę zezwolenia na wprowadzenie do obrotu genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy, łącznie z dodatkami paszowymi składającymi się z organizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMO), zawierających GMO lub wyprodukowanych z GMO. Kryterium decydującym jest ustalenie, czy materiał uzyskany z materiału źródłowego zmodyfikowanego genetycznie występuje lub nie w dodatku paszowym. Środki wspomagające przetwarzanie stosowane tylko w procesie produkcji nie są objęte definicją paszy, a zatem nie są włączone w zakres rozporządzenia 1829/2003. Zakres ten nie obejmuje również paszy wyprodukowanej za pomocą środków zmodyfikowanych genetycznie wspomagających przetwarzanie. Biomasa drożdży lub bakterii zmodyfikowanych genetycznie stosowanych jako źródło białka lub innego rodzaju związków (np. aminokwasów) w żywieniu zwierząt podlega wymogom rozporządzenia 1829/2003, gdyż są to produkty wytworzone z GMO. Innym przykładem jest stosowanie enzymów genetycznie zmodyfikowanych w procesie produkcji przemysłowej związków stosowanych jako dodatki paszowe. Takie dodatki nie podlegają już wymogom rozporządzenia o żywności i paszy genetycznie zmodyfikowanej. W tym przypadku nie mamy do czynienia z zastosowaniem GMO jako paszy. Dodatek paszowy tego rodzaju nie zawiera GMO, nie składa się z GMO, jak również nie jest wytworzony z GMO i nie zawiera składników wytworzonych z GMO. Wykorzystanie enzymów genetycznie zmodyfikowanych nie zawiera się zatem w definicji żywności i paszy GMO. Bardziej skomplikowanym przypadkiem jest stosowanie organizmów genetycznie zmodyfikowanych do produkcji enzymów, aminokwasów, witamin, wzmacniaczy smaku i zapachu stosowanych w żywieniu zwierząt m.in. jako dodatki paszowe. Związki takie jakkolwiek produkowane w oparciu o GMO również nie podlegają definicji paszy GMO i nie stosuje się w tym przypadku przepisów rozporządzenia 1829/2003. Decydującym w tym przypadku jest fakt, że związki takie uzyskuje się najczęściej przez dezintegrację komórek mikroorganizmów i głębokie oczyszczanie substancji do postaci czystego chemicznie związku, nie zawierającego jakichkolwiek pozostałości organizmu z którego został wyprodukowany. Ostatni przykład stosowania GMO jest powszechny i decydującym w tym przypadku jest charakter procesu produkcji wymienionych rodzajów związków. Etykietowanie takich produktów jako GMO nie jest zazwyczaj praktykowane w UE i innych krajach, jakkolwiek trudno się nie zgodzić z twierdzeniem, że są to związki wyprodukowane z GMO.

Większość dodatków paszowych zawartych w rejestrze dodatków paszowych UE, takich jak enzymy, aminokwasy, witaminy, produkowanych z wykorzystaniem GMO, nie podlega przepisom rozporządzenia 1829/2003, w odniesieniu do wymagań dla pasz genetycznie zmodyfikowanych. Stosowanie przepisów o paszy GMO ogranicza się w zasadzie do biomasy bakterii lub drożdży zmodyfikowanych genetycznie stosowanych w żywieniu zwierząt. Dodatki paszowe o statusie pasz GMO podlegają dodatkowo pewnym wymogom co do ich wprowadzania na runek i obrotu na terenie Unii Europejskiej. Dodatki takie mogą zostać wprowadzone po raz pierwszy do obrotu tylko i wyłącznie przez osoby, podmioty prawne posiadające zezwolenie na wprowadzenie takiego GMO na teren Unii, lub posiadające pisemną zgodę wytwórcy GMO na taką operację. Podczas procesu rejestracji dodatku paszowego GMO wymagane jest dodatkowo przedstawienie propozycji monitorowania rynku następującego po wprowadzenie produktu do obrotu. Ponadto dodatek paszowy o statucie GMO figuruje w unijnym rejestrze GMO, gdzie posiada unikatowy identyfikator GMO, oraz w rejestrze dodatków paszowych.

Wprowadzanie po raz pierwszy na rynek Unii dodatku paszowego wyprodukowanego z zastosowaniem GMO powinno być zatem poprzedzone sprawdzeniem aktualnych wymagań prawnych i zaleceń w stosunku do stosowania i wprowadzania na rynek produktów genetycznie zmodyfikowanych. Nabiera to szczególnego znaczenia gdy uwzględnimy dynamikę zmian w prawie i zasadach obrotu paszami GMO w Unii Europejskiej.