twitter

image1 image1 image1 image1

Stan mikrobiologiczny wybranych materiałów i dodatków paszowych

Elżbieta Kukier, Magdalena Goldsztejn, Tomasz Grenda, Krzysztof Kwiatek

Występowanie poszczególnych mikroorganizmów w glebie zależy od rejonu geograficznego, jakości gleby, nawożenia, zwierząt występujących na danym terenie (owady, gryzonie, ptaki, etc.) czy warunków klimatycznych. Dlatego też, zanieczyszczenie roślinnych materiałów paszowych przez mikroorganizmy zależy od rodzaju mikroflory występującej na danym terenie. O ile roślinne materiały paszowe sąmniej żyznym podłożem dla mikroorganizmów, z wyjątkiem poekstrakcyjnych śrut z roślin oleistych, to materiały paszowe pochodzenia zwierzęcego sąbogate w składniki odżywcze oraz wodę, co znacząco ułatwia namnażanie mikroorganizmów. Wydaje sięjednak, że najważniejszym czynnikiem decydującym o jakości mikrobiologicznej materiałów paszowych pochodzenia zwierzęcego jest status zdrowotny zwierząt przed ubojem i warunki higieniczne w rzeźni. Ponadto, materiały paszowe roślinne jak i zwierzęce mogąulec wtórnej kontaminacji w czasie ich pozyskiwania, przechowywania, transportu czy sprzedaży detalicznej.

W ocenie jakości mikrobiologicznej pasz zasadnicze znaczenie majątakie drobnoustroje chorobotwórcze, jak Salmonella spp., Clostridium perfringens, Clostridium botulinum, a także grupy drobnoustrojów pełniące rolętzw. wskaźników higienicznych, do których należą: liczba drobnoustrojów, liczba bakterii tlenowych, liczba grzybów, liczba bakterii z rodziny Enterobacteriaceae czy miano Clostridium spp. (9).

Celem oceny jakości mikrobiologicznej pasz stosowanych w Polsce, Zakład Higieny Pasz PIWet-PIB w Puławach gromadziłi analizowałwyniki badańmikrobiologicznych mieszanek paszowych oraz materiałów i dodatków paszowych przez okres 8 lat (2003 - 2010) (11, 12). W niniejszym artykule przedstawiono jakośćmikrobiologicznąmateriałów i dodatków paszowych stosowanych w Polsce w w/w okresie.

 

Materiał i metody

Materiałdo badaństanowiły próbki materiałów i dodatków paszowych pobierane w ramach urzędowej kontroli Inspekcji Weterynaryjnej w zakładach produkujących pasze, granicznych punktach kontroli oraz wewnętrznej kontroli prywatnych producentów pasz i hodowców zwierząt. Badania pasz były wykonywane we wszystkich krajowych weterynaryjnych laboratoriach diagnostycznych działających w ramach systemu laboratoriów urzędowych. Wyniki badańpochodzące z pierwszego półrocza lat 2003 – 2006 były przekazywane bezpośrednio do Zakładu Higieny Pasz PIWet – PIB w Puławach, natomiast od 2006 roku były gromadzone w Centralnej Bazie Danych systemu CELAB prowadzonej przez DziałSystemów Informatycznych w PIWet-PIB w Puławach. Badania wykonywano wg następujących, znormalizowanych procedur badawczych: PN-EN ISO 6579:2003 „Horyzontalna metoda wykrywania Salmonella spp.”, PN-EN ISO 4833:2004+Ap1:2005 „Horyzontalna metoda oznaczania liczby drobnoustrojów. Metoda płytkowa w temperaturze 30°C”, PN-R-64791:1994 „Pasze. Badania i wymagania mikrobiologiczne” w zakresie wykrywania obecności beztlenowych laseczek przetrwalnikujących, oznaczania ogólnej liczby grzybów i oznaczania ogólnej liczby bakterii tlenowych mezofilnych  oraz PN-ISO 21528-2:2005 „Horyzontalna metoda wykrywania i oznaczania liczby Enterobacteriaceae. Metoda płytkowa”.

 

Wyniki

W badanych materiałach paszowych pałeczki z rodzaju Salmonella były stwierdzane od 1% do 3,58%. Drobnoustroje te najczęściej izolowano z poekstrakcyjnych śrut z roślin oleistych i ich pochodnych, a wśród nich z poekstrakcyjnych śrut soi (nawet do 9,72% próbek).

Najniższy poziom bakterii z rodziny Enterobacteriaceae stwierdzano w próbkach mączek zwierzęcych i w tłuszczu zwierzęcym, w których poziom tych bakterii rzadko przekraczał101 jtk/g. Trzykrotnie więcej tych drobnoustrojów wykrywano w poekstrakcyjnych śrutach z roślin oleistych i w próbkach ziaren zbóż. W badanych próbkach premiksów i preparatów mineralno-witaminowych liczba Enterobacteriaceae sięgała niekiedy 103 lub 104 jtk/g.

Porównując poziom kontaminacji materiałów paszowych przez bakterie tlenowe mezofilne w latach 2003 – 2006 z okresem 2007 – 2010 obniżenie poziomu zanieczyszczenia nawet o dwa rzędy wielkości widoczne jest jedynie w odniesieniu do mączek zwierzęcych. Istotnych zmian tego parametru nie można zauważyćw badanych próbkach ziaren zbóż, a tym bardziej próbkach poekstrakcyjnych śrut z roślin oleistych.

Porównując poziom kontaminacji przez grzyby badanych materiałów paszowych widoczna jest poprawa tego wskaźnika higienicznego nie tylko w badanych mączkach zwierzęcych, ale równieżw poekstrakcyjnych śrutach z roślin oleistych oraz ziarnach zbóż. Biorąc pod uwagę, że pasze mogąbyćrezerwuarem lub wektorem mikroorganizmów saprofitycznych i patogennych, w tym także czynników zoonotycznych, ważna jest troska o jak najlepsząich jakośćmikrobiologicznąze strony zarówno przemysłowych producentów mieszanek i materiałów paszowych jak i rolników. Bardzo istotnym czynnikiem zachęcającym hodowcęzwierząt do wyboru danej paszy wśród wielu produktów na rynku, jest maksymalna liczba bakterii w gramie paszy deklarowana przez producenta.