twitter

image1 image1 image1 image1

Dioksyny w paszach i ich wpływ na toksyczność żywności

Jadwiga Piskorska-Pliszczyńska, Paweł Małagocki

Zakład Radiobiologii, Państwowy Instytut Weterynaryjny–Państwowy Instytut Badawczy

Al. Partyzantów 57, 24-100 Puławy

Streszczenie.  Dioksyny (PCDD/PCDF) i polichlorowane bifenyle (PCB) stanowią grupę niepożądanych substancji chemicznych, które mogą zanieczyścić karmę dla zwierząt i tą drogą wpłynąć na toksyczność żywności. Bowiem związki te przenikają z paszy do organizmów zwierzęcych i nie podlegając metabolicznym przemianom deponowane są  w tkance tłuszczowej, w mięśniach oraz przechodzą do mleka i jaj. Zanieczyszczenie pasz może wynikać z lokalnej emisji dioksyn w wyniku działalności przemysłowej i ze źródeł pozaprzemysłowych, ze skażenia materiałów paszowych podczas procesu produkcji, przetwarzania i transportu, może być efektem zaniedbań w procesie zarządzania produkcją pasz lub w wyniku bezprawnych praktyk. Wszechobecność w środowisku naturalnym dioksyn powoduje także skażenie roślin lądowych, spasanych bezpośrednio przez zwierzęta lub używanych jako materiał paszowy.

Kilka afer i skandali związanych w przeszłości ze skażeniem łańcucha żywnościowego dioksynami ewidentnie przyczyniło się do podwyższenia świadomości zarówno konsumentów żywności, jak i producentów pasz. Niektóre z tych skandali dioksynowych powiększyły naszą wiedzę o potencjalnych źródłach dioksyn i PCB wprowadzanych do łańcucha żywnościowego (proces suszenia surowców roślinnych, recykling zanieczyszczonych olejów, odpady piekarnicze i składniki mineralne).W rolnictwie, w przeciwieństwie do incydentów w przemyśle paszowym, głównym źródłem dioksyn i PCB okazała się zanieczyszczona tymi związkami gleba. Do zanieczyszczenia żywności dioksynami z gleby dochodzi podczas produkcji pasz objętościowych (zielonki, kiszonki, siana) oraz wypasu zwierząt na łąkach zanieczyszczonych dioksynami i PCB.

Uwzględniając żywność, jako główną drogę narażenia człowieka na dioksyny i związki pokrewne, krytycznym etapem jest zabezpieczenie jej właściwej jakości. Krajowe programy badań kontrolnych i monitorujących mają na celu poszukiwanie przypadków oraz przyczyn przekroczenia dopuszczalnych limitów. Od 2001 roku wdrażana w Europie strategia postępowania ogranicza pobieranie dioksyn wraz z żywnością. Prowadzone w ramach strategii UE badania kontrolne żywności i pasz, choć kosztowne są konieczne.

 

Dioxins in feed and its impact on food toxicity

Jadwiga Piskorska-Pliszczyńska, Paweł Małagocki

National Veterinary Research Institute-State Research Institute, Department of Radiobiology,

Al. Partyzantów 57, 24-100 Pulawy

Summary. Dioxins (PCDD/PCDF) and polychlorinated biphenyls (PCBs) constitute a group of unwanted chemicals that may contaminate feeds and this way contribute to food toxicity.  These compounds transmit from feed to animal tissues and while not being subjected to metabolic changes they deposit in adipose tissue, muscle, and pass into the milk and eggs. Contamination of feed may result from the local emissions of dioxins from industrial and nonindustrial activities, contamination of feed materials during production, processing and transport, be the result of negligence in the management of the production of animal feed or may result from illegal practices. The dioxins ubiquity in the environment causes contamination of land plants consumed directly by animals or used as feed materials.

In the past, several affairs and scandals connected with dioxin contamination of the food chain evidently contributed to the increase of awareness for both - food consumer and feed producers. Some of these scandals increased our knowledge of the potential dioxins and PCB sources entering the food chain (drying plant materials, recycling of contaminated oils, bakery waste and minerals). In the agricultural sector, in contrast to the incidents in the feed industry, the major source of dioxins and PCBs was contamination of the soil with these compounds. Dioxin food contamination from soil occurs during the production of roughages (forage, silage, hay) and animal foraging in the pastures contaminated with dioxins and PCBs.

Taking into account, that the food is the main route of human exposure to dioxins and related compounds, critical step remains to ensure proper quality of food. National programs for survey and monitoring mandate the search for instances of contamination and the reasons for exceeding the set limits. Strategy implemented in Europe since 2001 limits dioxin consumption with food. Control tests consistent with the framework of the EU strategy regarding food and feed, although expensive - are necessary.