twitter

INNOWACJA, WYNALAZCZOŚĆ, NORMALIZACJA JAKO ELEMENT JAKOŚCI PASZ PRZEMYSŁOWYCH

INNOVATION, INVENTION, STANDARDIZATION AS A PART OF THE QUALITY OF FEED INDUSTRY

Kazimierz Zawiślak, Paweł Sobczak

Katedra Inżynierii i Maszyn Spożywczych Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie

Utrzymanie się na rynku pasz przy obecnej konkurencji wymaga od przedsiębiorstw stosowania różnych rozwiązań pozwalających na podnoszenie jakości produkowanych wyrobów. Jednym z elementów mających wpływ na jakość może być innowacyjność, którą  można określić jako zdolność przedsiębiorstwa do wykorzystywania w praktyce wyników prac badawczych i rozwojowych, nowych koncepcji, pomysłów i wynalazków. Jest oczywiste, że im więcej nowych rozwiązań i wynalazków wdraża się w przedsiębiorstwie, tym większa jest ich działalność innowacyjna. Zadając  pytanie – z czym kojarzą ci się innowacje i innowacyjność – otrzymujemy odpowiedzi, że z nowością, patentami, postępem technologicznym.  Jednak większość z pytanych nie postrzega innowacji jako pola działania osobistego, czegoś, co mogą wdrożyć sami i co dotyczy ich samych – ich życia, pracy. Natomiast innowacyjność na poziomie organizacji wymaga innowacyjności na poziomie indywidualnym. Dotyczy to nie tylko poszukiwania źródeł sukcesu w zmianie technologii, ale także w zmianie sposobu myślenia, pracy i zarządzania.

Aktywność innowacyjną firm można rozpatrywać w trzech wymiarach:

  1. aktywność w odniesieniu do tworzenia potencjału innowacyjnego,
  2. aktywność w odniesieniu do przebiegu procesów innowacyjnych,
  3. aktywność w tworzeniu wartości innowacji, a więc aktywność w promowaniu coraz bardziej atrakcyjnej oferty rynkowej i kreowaniu wyższego poziomu i jakości życia.

W ramach innowacji wprowadzanych w przedsiębiorstwach można wyróżnić:

Innowację produktową – która dotyczy wyrobów i procesów - są to zmiany polegające na udoskonaleniu wyrobu już wytwarzanego, bądź na rozszerzeniu asortymentu o nowy produkt. Innowacje tego typu mogą wiązać się z nowymi technologiami, lub opierać się na połączeniu istniejących technologii w nowych zastosowaniach z wykorzystaniem nowej wiedzy.

Innowację procesową – są to zmiany w stosowanych przez organizację metodach wytwarzania, a także w sposobach docierania z produktem do odbiorców. Metody te mogą polegać na dokonywaniu zmian w urządzeniach lub w organizacji produkcji, mogą też stanowić połączenie tych dwóch rodzajów zmian lub być wynikiem wykorzystania nowej wiedzy.

Należy podkreślić, że innowacyjność realizowana w przedsiębiorstwie produkcyjnym  nierozłącznie związana jest z wynalazczością. Dzięki opracowaniu wynalazku i zapewnieniu ochrony patentowej można uzyskać:

  • Silną pozycję na rynku i przewagę konkurencyjną.
  • Wyższe dochody lub zwrot nakładów inwestycyjnych.
  • Dodatkowy dochód z licencji lub przeniesienia praw.
  • Dostęp do technologii poprzez licencję wzajemną.
  • Dostęp do nowych rynków.
  • Zwiększenie pewności obrotu.

Uzyskanie ochrony patentowej tworzy również pozytywny wizerunek przedsiębiorstwa, oraz powoduje, że przedsiębiorca zabezpiecza naruszenie swych praw przez konkurencję podczas komercjalizacji produktu. Jednocześnie posiadanie praw do patentu zwiększa możliwość rozwoju przedsiębiorstwa poprzez łatwiejszy dostęp do funduszy unijnych, pozyskiwania grantów, inwestorów, akcjonariuszy, czy  partnerów handlowych.

Przykładowe patenty i zgłoszenia związane z przemysłem paszowym, których zastosowanie może wpłynąć na jakość produkowanych pasz:

  • Sposób obróbki ziarna na paszę  208095  A23K1/14
  • Dodatek do pasz i sposób wytwarzania dodatku do pasz  213758  A23K1/14, A23K1/16
  • Pasza dla drobiu, zwłaszcza dla kur niosek  213325  A23K1/24
  • Rozdrabniacz, zwłaszcza do pasz  292394  B02C13/26
  • Rozdrabniacz bijakowy ssąco – tłoczący 200381  A01F12/40
  • Rozdrabniacz 213286  B02C18/08
  • Rozdrabniacz bijakowy 216004  B02C13/28
  • Urządzenie do badania rozpuszczalności aglomeratu wzór użytkowy nr 64505  G01N33/02 G01N17/00 G01N19/00 
  • Pasza dla drobiu, zgłoszenie nr 402945  A23K1/14
  • Rozdrabniacz bijakowy do suchych pasz, zgłoszenie nr 299250  B02C13/02.

Następnym czynnikiem mającym wpływ na jakość produktu są normy i działalność normalizacyjna. Normalizacja, zgodnie z normą PN-EN 45020:2000, to „działalność, której celem jest uzyskanie optymalnego, w danych okolicznościach, stopnia uporządkowania w określonym  zakresie”.  Cel ten uzyskuje się poprzez postanowienia, stosowane powszechnie i wielokrotnie, dotyczące problemów już istniejących lub mogących wystąpić. Wiedza o normalizacji to szansa na otwarcie przed firmą nowych rynków, znaczną redukcję kosztów, a także skorzystanie z innowacji wprowadzanych przez przedsiębiorców z całego świata. Bez tej wiedzy nie może dzisiaj funkcjonować współczesny przedsiębiorca. Wraz z rozwojem międzynarodowej wymiany handlowej i współpracy technicznej, jednostki normalizacyjne wypracowały określone procedury i typ współpracy, które stanowią właściwe sposoby postępowania, mogące mieć zastosowanie w pracach normalizacyjnych na wszystkich szczeblach. Podstawą działania są jednak normy opracowane na szczeblu europejskim i międzynarodowym.

Normy przyjmowane na innych zasadach, np. normy branżowe czy normy zakładowe, mogą mieć zasięg geograficzny, obejmujący kilka krajów. Normy zakładowe są zatwierdzane przez organ władzy określonej jednostki organizacyjnej i mają charakter przepisu technicznego ustalającego obowiązkowe do spełnienia wymagania techniczne w danej jednostce. Normy międzynarodowe są powszechnie wprowadzone na szczeblu regionalnym lub krajowym oraz stosowane przez: producentów, organizacje handlowe, nabywców, konsumentów, laboratoria badawcze, organy władzy i inne strony. Normy te spełniają ważna rolę w procesie usuwania barier technicznych w handlu. W praktyce rozróżnia się wiele typów norm, przy czym nie prowadzi się systematycznej ich klasyfikacji. Operuje się powszechnymi typami norm, niewykluczającymi się nawzajem. Najbardziej powszechne typy norm, zdefiniowane w normie PN-EN 45020:2000, to: normy podstawowe, techniczne, badań, wyrobu, procesu, usługi, interfejsu i danych.

Producenci pasz, którzy są powiązani z hodowcami bydła, trzody chlewnej, drobiu i innych zwierząt przeznaczonych do uboju, muszą zwracać szczególną uwagę na eliminacje zanieczyszczeń fizycznych, chemicznych i biologicznych w czasie całego procesu produkcji pasz. Zgodnie z definicją  bezpieczeństwa  żywności zawartą w normie PN-EN-ISO 22000: 2006 uważa się, że żywność nie spowoduje szkody konsumentowi, gdy jest produkowana na odpowiednio skonstruowanych i wykonanych urządzeniach gwarantujących przestrzeganie zasad jej higienicznego wytwarzania, zgodnie z dobrą  praktyką produkcyjną. Projektanci i producenci maszyn wchodzą w skład łańcucha żywności, który jest sekwencją etapów i operacji związanych z produkcją, przetwarzaniem, dystrybucją żywności od produkcji pierwotnej do konsumpcji. Każda maszyna, względnie urządzenie przeznaczone do produkcji  powinno być tak skonstruowane, aby nie dopuścić do przedostania się biologicznego (mikrobiologicznego), chemicznego lub fizycznego zanieczyszczenia z maszyn do produktu.

W Polsce nie ma obowiązku stosowania Polskich Norm przez przedsiębiorstwa, pomimo iż stanowią one istotny element zarządzania bezpieczeństwem i jakością żywności. PN mogą jednak być wykorzystane w planowaniu i harmonizowaniu produkcji. Producenci obecnie opierają się głównie na ogólnie obowiązujących recepturach, które są dla nich obowiązkowe lub na utworzonych przez siebie normach zakładowych. Należy podkreślić, że Polskie Normy są i mogą być pewnego rodzaju wzorcem dla opracowywania norm zakładowych.

Normy polskie ściśle określają również metody badań produktów, sposób pobierania próbek i metody badań mikrobiologicznych i kontrolę jakości.

Słowa kluczowe: jakość, innowacje, normalizacja.

Key words: quality, innovation, normalization.