twitter

image1 image1 image1 image1

Chloramfenikol - zakazany antybiotyk,    nowe problemy wynikające ze skażenia pasz

Chloramphenicol - banned antibiotic, new problems of chloramphenicol occurrence in animal feed

Tomasz Śniegocki, Andrzej Posyniak

Zakład Farmakologii i Toksykologii, Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy, Puławy

Chloramfenikol – to syntetyczny antybiotyk o szerokim zakresie działania przeciwbakteryjnego (tlenowe i beztlenowe bakterie Gram(+) i Gram (-), riketsje, chlamydie, mykoplazmy). Stosowany w medycynie ludzkiej jak i weterynaryjnej. Mechanizm jego działania polega na hamowaniu syntezy białka w cytoplazmie komórki bakteryjnej. Od 1994 roku stosowanie go w medycynie weterynaryjnej zostało zabronione ze względu na jego potencjalne właściwości kancerogenne, a także geno, embrio i fetotoksyczne. Wykazano również, iż w około 1:19000 przypadków chloramfenikol wywołuje reakcję idiosynkrazji, czyli powoduje działania niepożądane po podaniu dawki leczniczej. Występuje wówczas zagrażająca życiu niedokrwistość aplastyczna. Udowodniono, że jest to spowodowane punktowymi mutacjami w mitochondrialnym DNA. W związku z toksycznością nie określono dopuszczalnego dziennego pobrania (ADI ang.), co z kolei uniemożliwiło ustalenie najwyższego dopuszczalnego limitu pozostałości (MRL ang.). Polskie jak i unijne akty prawne nakazują prowadzenie badań kontrolnych pozostałości substancji niedozwolonych w produktach pochodzenia zwierzęcego (tkanki, jaja, mleko, miód). Metodom analitycznym stosowanym do oznaczania chloramfenikolu stawia się wysokie wymagania między innymi wyznaczając wymagany minimalny poziom oznaczania (MRPL ang.). Na podstawie Decyzji Komisji 2003/181/WE wyznaczono ten limit na poziomie 0,3 µg/kg.

W ramach krajowego planu kontroli pasz, badanie pasz prowadzone jest dwuetapowo. W pierwszym etapie do celów skryningowych wykorzystuje się technikę immunoenzymatyczną ELISA. Pozwala ona w krótkim czasie poddać analizie dużą liczbę próbek. W przypadku wyniku dodatniego do celów potwierdzających stosuje się wysoce selektywną metodę opartą o spektrometrię mas sprzężoną z chromatografią cieczową(LC–MS/MS). Obie techniki poddane zostały procesowi walidacji, która polegała na określeniu wartości liczbowych głównych parametrów metody. Dla techniki ELISA uzyskano następujące parametry walidacji: powtarzalnośći odtwarzalność nie większą niż 15% współczynnik „cut-off” w zakresie 0,10 µg/kg, wartość CCß- 0,14 µg/kg oraz odzysk nie mniejszy niż 75%. W przypadku metody potwierdzającej uzyskano następujące parametry walidacji: powtarzalnośći odtwarzalność nie większą niż 20%, wartość CCa w zakresie 0,11 µg/kg, wartość CCß w zakresie 0,15 µg/kg oraz odzysk nie mniejszy niż 90%. W 2013 roku przeanalizowano ogółem 140 próbek w kierunku pozostałości chloramfenikolu w paszach. W 9 próbkach uzyskano wyniki przekraczające wartości wymaganego minimalnego poziomu oznaczania.

 

Słowa kluczowe: skryning, potwierdzenie, chloramfenikol, pasze.

Keywords: screening, confirmatory method, chloramphenicol, feed.