twitter

image1 image1 image1 image1

Wymagania dotyczące żywnościowych produktów roślinnych na cele paszowe

Requirements for food plant products on feeding purpose

Waldemar Korol, Sławomir Walczyński

Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy
Krajowe Laboratorium Pasz

Nieprzydatne do konsumpcji produkty żywnościowe roślinne, np. coraz częściej dostępne na rynku produkty piekarnicze, mogą być wykorzystane w żywieniu zwierząt jako materiały paszowe. Rozporządzenie Komisji nr 68/2013 w prawie katalogu materiałów paszowych (wersja III – OJ L 29/1 z 30.1.2013) wymienia m.in.: 13.1.1 Produkty przemysłu piekarniczego i zakładów wytwarzających makarony; 13.1.2 Produkty przemysłu ciastkarskiego; 13.1.3 Produkty wytwarzania płatków śniadaniowych. Materiały te muszą posiadać deklarację zawartości następujących składników: skrobia, cukry całkowite w przeliczeniu na sacharozę, tłuszcz surowy, jeżeli >5%.

Należy pamiętać o jeszcze jednym warunku, który powinny spełniać produkty piekarnicze. Zgodnie z zaleceniami Rozporządzenia  PEiR Nr 767/2009, OJ L 229/1 z 1.9.2009 w Załączniku III ( Rozdział 1) podano wykaz materiałów, których wprowadzanie na rynek i stosowanie w żywieniu zwierząt jest ograniczone lub zabronione. W pkt 7 tego wykazu wymieniono opakowania lub części opakowań po produktach pochodzących z przemysłu rolno-spożywczego.

Celowe było zatem poszukiwanie metody badania pozostałości opakowań w produktach piekarniczych i w innych żywnościowych produktach roślinnych na cele paszowe (produkty ciastkarskie, płatki śniadaniowe, kasze itp.). Metoda, po sprawdzeniu i walidacji, mogłaby być wykorzystana do oceny obecności i badania zawartości  pozostałości opakowań w tych materiałach paszowych.

Oceniono, że  metoda wagowa badania pozostałości po opakowaniach w materiałach paszowych sypkich otrzymywanych z żywnościowych produktach roślinnych, spełnia wymagania i jest dostosowana do celu badań (L.W.D. Raamsdonk, V.G.Z. Pinckaers, J.J.M. Vliege, H.J. van Egmond: „Examination of packing materials in bakery products. A validated method for detection and quantification”. RIKILT Report 2012.007, Wageningen, The Netherlands  www.rikilt.wur.nl). Procedura analityczna składa się z następujących etapów postępowania przedstawionych poniżej.

„1. Pobrać ok. 500 g materiału paszowego (uprzednio: produkt żywnościowy) do badań bez rozdrabniania. Zważyć próbkę. Przesiać materiał przez sito o wymiarze oczek 2 mm i 1 mm. Zważyć oddzielnie frakcje o wielkości cząstek powyżej 2 mm, pomiędzy 2 mm a 1 mm i frakcję o wielkości cząstek poniżej 1 mm. Dwie największe frakcje (> 2 mm i 1-2 mm) badać oddzielnie w kierunku pozostałości po opakowaniach, rozsypując materiał na tacach z podwyższonym brzegiem. Wszystkie cząstki materiałów opakowaniowych, odróżniające się od matrycy, wybrać oddzielnie do dwóch pojemników, oznakowanych „ > 2 mm” i „1-2 mm”. Zidentyfikowane cząstki wybierać dwiema odrębnymi pęsetami. Jeżeli to konieczne należy skorzystać z lupy.

2. Zważyć 2 porcje (frakcje) wyselekcjonowanych cząstek materiałów opakowaniowych (waga brutto).

3. Odtłuszczanie: każdą z porcji umieścić w zlewce i dodać 50 ml tetrachloroetylenu (TCE) i utrzymywać przez 10 min. Zdekantować TCE na sicie o odpowiednich rozmiarach oczka (odpowiednio 2 mm lub 1 mm). Pozostawić na sicie przez noc w celu wysuszenia.

4. Suszenie: dwie porcje pozostałości na sicie umieścić w suszarce i suszyć przez 4 godz. w 60oC.

5. Zważyć w celu określenia końcowej masy (waga netto). Masy netto pozostałości i masy frakcji po przesianiu (etap 1) wykorzystać do obliczenia procentowej zawartości pozostałości materiałów opakowaniowych w wyodrębnionych frakcjach i sumarycznej zawartości w próbce wejściowej.

6. Jeżeli to konieczne, zależnie od natury próbki, wybrane porcje o masie 1 g mogą być pobrane z frakcji o cząstkach < 1 mm do dalszych badań pod mikroskopem w kierunku pozostałości materiałów opakowaniowych. Ilościowe określenie zawartości takich cząstek jest bardzo czasochłonne dla właściwej oceny. Podczas badań walidacyjnych stwierdzono, że udział cząstek materiałów opakowaniowych we frakcji < 1 mm jest nieistotny. Jeśli jest taka potrzeba, może być określona natura zanieczyszczeń (np. papier, plastik, aluminium, folia itp.).

7. Podać masę netto zanieczyszczeń w procentach (m/m)”.

W badaniach pozostałości opakowań w omawianych tu materiałach paszowych,  prowadzonych przez 6 lat w Instytucie Bezpieczeństwa Żywności RIKILT w Wageningen, Holandia, stwierdzono u 4,4% badanych próbek pozostałości na poziomie wyższym niż 0,15%. Przyjęto, że zawartość 0,15% można uznać za dopuszczalną dla pozostałości opakowań w sypkich materiałach paszowych pozyskanych z roślinnych  produktów żywnościowych.

Metoda została wstępnie sprawdzona w badaniach prowadzonych w KLP z wynikiem pozytywnym i była przedmiotem szkolenia w grudniu 2013 r. z udziałem pracowników ZHW zainteresowanych  tego typu badaniami. Po przeprowadzeniu pełnej walidacji metody w ramach programu monitorowania jakości pasz w IZPIB,  przeprowadzone zostaną badania materiałów paszowych pod kątem oceny zawartości pozostałości opakowań.

Słowa kluczowe: produkty piekarnicze, pozostałości opakowań, badanie, metoda wagowa.

Keywords: bakery products, packing residues, testing, gravimetric  method.