twitter

image1 image1 image1 image1

Badania pasz leczniczych w ramach urzędowej kontroli pasz w 2013 roku

Control tests of medicated feeds in official control in 2013

Beata Kozak, Maja Chyłek-Purchała, Monika Przeniosło-Siwczyńska, Krzysztof Kwiatek

Zakład Higieny Pasz,

Państwowy Instytut Weterynaryjny - Państwowy Instytut Badawczy

Wstęp

Wprowadzony z dniem 1 stycznia 2006 r. zakaz stosowania antybiotykowych stymulatorów wzrostu w produkcji zwierzęcej spowodował  zwiększone zapotrzebowanie na wytwarzanie pasz leczniczych. Pasze lecznicze produkowane są dla konkretnego stada, a lekarz weterynarii opiekujący się stadem decyduje o doborze premiksu leczniczego przy leczeniu określonej jednostki chorobowej. Do wytworzenia pasz leczniczych mogą być stosowane tylko te premiksy, które są zarejestrowane i dopuszczone do obrotu na terenie naszego kraju przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Główną zaletą stosowania antybiotyku z paszą leczniczą jest ich dokładne wymieszanie z pozostałymi składnikami paszy, dzięki czemu jest on równomiernie rozmieszczony w dawce pokarmowej. Proces wytwarzania paszy leczniczej powinien być poddawany szczegółowej kontroli, która ma na celu oznaczanie zawartości substancji czynnej (czy jest zgodna z deklarowaną) oraz badanie homogeniczności paszy leczniczej. Prowadzona jest ona w ramach Planu Urzędowej Kontroli Pasz. Plan urzędowej kontroli opracowywany jest corocznie i ma  na celu ocenę stanu bezpieczeństwa pasz, w tym pasz leczniczych produkowanych w Polsce. 

Materiały i metody

Próbki do badań stanowiły pasze lecznicze lub premiksy lecznicze pobrane przez inspektorów weterynaryjnych w ramach urzędowej kontroli lub dostarczone przez wytwórnie pasz leczniczych. Zdecydowaną większość stanowiły próbki pasz leczniczych z tylozyną (26,5%),  linkomycyną (20,4%) oraz amoksycyliną (20,1%). Do badań dostarczono dwa premiksy lecznicze z chlorotetracykliną (Aurofac 100G) oraz doksycykliną (Pulmodox Premiks 5%).

Do badań stosowano metody mikrobiologiczne polegające na ekstrakcji próbki rozpuszczalnikiem właściwym dla badanej substancji czynnej, odpowiednim rozcieńczeniu ekstraktu i oznaczeniu aktywności antybiotyku przez pomiar dyfuzji danej substancji w pożywce z odpowiednim szczepem testowym. Po okresie inkubacji dyfuzja była widoczna w postaci stref zahamowania wzrostu drobnoustroju testowego. Przyjmuje się, że średnica stref zahamowania jest wprost proporcjonalna do logarytmu stężenia antybiotyku. Jako kryterium oceny homogeniczności przyjęto współczynnik zmienności (CV), którego wartość nie powinna być większa niż 15 %.

Wyniki

W 2013 roku w Zakładzie Higieny Pasz zbadano łącznie 294 próbki w kierunku oznaczania substancji czynnej i/lub homogeniczności. Liczbę i rodzaj próbek przedstawiono w Tabeli 1.

Na podstawie przeprowadzonych badań pasz leczniczych stwierdzono, że w zdecydowanej większości zawartość substancji czynnej była zgodna z deklarowaną przez producenta oraz zachowana była homogeniczność pasz, na co wskazywały wartości współczynnika zmienności (CV)  15%. Jedynie w przypadku jednej paszy leczniczej z chlorotetracykliną (1,7%) stwierdzono, że pasza nie spełniała wymagań co do homogeniczności, na co wskazywał współczynnik zmienności (CV) bliski 50%. W obu badanych premiksach leczniczych zawartość substancji aktywnej była zgodna z deklarowaną. Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że jakość wytworzonych w 2013 r. pasz leczniczych pod względem zawartości substancji aktywnych i homogeniczności należy ocenić jako bardzo dobrą.

Słowa kluczowe: pasza lecznicza, antybiotyki, homogeniczność, urzędowa kontrola.

Keywords: medicated feed, antibiotics, homogeneity, official control.