twitter

image1 image1 image1 image1

Mikotoksyny jako czynnik zagrożenia - badania diagnostyczne i urzędowa kontrola w łańcuchu żywnościowym

Henryka Wiśniewska-Dmytrow, Olga Burek, Katarzyna Pietruszka

Zakład Farmakologii i Toksykologii,

Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy

Streszczenie. W pracy scharakteryzowano najważniejsze z ekonomicznego i toksykologicznego punktu widzenia mikotoksyny oraz zamieszczono wyniki badań diagnostycznych i kontrolnych badań monitoringowych oznaczania mikotoksyn w paszach i w żywności zwierzęcego pochodzenia.

W latach 2004-2013 analizowano 1455 próbek pasz przeznaczonych dla różnych gatunków zwierząt w kierunku obecności aflatoksyn B1, B2, G1, G2, ochratoksyny A, deoksyniwalenolu, niwalenolu, toksyny T-2, toksyny HT-2 i fumonizyn B1, B2. Tylko 1,8% próbek było zanieczyszczonych mikotoksynami w stężeniach przekraczających wartości orientacyjne, które zostały przyjęte w Unii Europejskiej; były to: 2 próbki zanieczyszczone ochratoksyną A (> 250 µg/kg), 9 próbek zanieczyszczonych deoksyniwalenolem (> 900 µg/kg) i 15 próbek zanieczyszczonych zearalenonem (> 100 µg/kg).

W latach 2003-2012, zgodnie z „Krajowym programem badań kontrolnych obecności substancji niedozwolonych oraz pozostałości chemicznych, biologicznych i produktów leczniczych u zwierząt i w żywności pochodzenia zwierzęcego” badano ochratoksynę A w 1413 próbkach nerek, wątroby i mięśni pochodzących od różnych gatunków zwierząt hodowlanych (świnie, bydło, owce/kozy, konie, kurczęta, indyki, gęsi, kaczki, ryby). Mikotoksynę stwierdzono tylko w 28,8% próbek nerek pobranych od świń (n=1092). W 37 próbkach, co stanowiło 3,4% próbek dodatnich, ochratoksynę A wykryto w stężeniach wyższych od 5 µg/kg, tzn. od przyjętego w Polsce poziomu działania.

W żadnej próbce mleka, z 457 próbek pobranych w ramach badań urzędowych monitoringowych oraz 601 próbek otrzymanych do badań diagnostycznych w latach 2004-2013, nie stwierdzono aflatoksyny M1 powyżej limitu wynoszącego 0,05 µg/kg.

Słowa kluczowe: mikotoksyny, badania diagnostyczne, badania monitoringowe, pasze, żywność pochodzenia zwierzęcego

 

Mycotoxins as a risk factor - diagnostic surveys and official control in the food chain

Henryka Wiśniewska-Dmytrow, Olga Burek, Katarzyna Pietruszka

Department of Pharmacology and Toxicology

National Veterinary Research Institute

Summary. The article presents the most important mycotoxins from the economical and toxicological point of view and results of diagnostic surveys and monitoring programmes for the presence of mycotoxins in feedstuffs and food of animal origin.

In the years from 2004 to 2013, 1455 samples of feedstuffs for different species of animals were examined in the direction of the content of aflatoxins B1, B2, G1, G2, ochratoxin A, deoxynivalenol, nivalenol, toxin T-2, HT-2 and fumonisins B1, B2. Mycotoxins were found only in 1,8% samples at the concentrations higher than the guidance values established in EU countries, including 2; 9 and 15 samples contaminated with ochratoxin A (> 250 µg/kg), deoxynivalenol (> 900 µg/kg) and zearalenon (> 100 µg/kg), respectively.

Between 2003-2012, in the framework of “The National Residue Control Programme for chemical, biological and drug residue in animals tissues and in food of animal origin” the presence of ochratoxin A was determined in 1413 samples of kidney, liver and tissue muscles from the different species of animals (swine, cattle, sheep, horses, chickens, turkeys, geese, ducks, fish). Ochratoxin A was found only in swine kidney samples (n=1092). The mycotoxin was detected in 28,8% samples at the concentrations from 0.2 to 29.2 µg/kg. In 37 positive samples (3.4%) the contents of ochratoxin A were higher than the provisional action level for ochratoxin A in kidney, established in Poland at the concentration of 5 µg/kg.

In none of the 1058 analyzed milk samples (457 samples from the monitoring programme and 601 samples obtained for diagnostic tests), in the years 2004-2013, there was no aflatoxin M1 above of limit of 0.05 µg/kg.

Key words: mycotoxis, diagnostic surveys, monitoring, feedstuffs, food of animal origin.