twitter

image1 image1 image1 image1

Chloramfenikol - zakazany antybiotyk - nowe problemy wynikające ze skażenia pasz

Tomasz Śniegocki, Andrzej Posyniak

Zakład Farmakologii i Toksykologii,

Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy, Puławy

Streszczenie. Chloramfenikol – to syntetyczny antybiotyk o szerokim zakresie działania przeciwbakteryjnego (tlenowe i beztlenowe bakterie Gram(+) i Gram (-), riketsje, chlamydie, mykoplazmy). Stosowany w medycynie ludzkiej jak i weterynaryjnej. Mechanizm jego działania polega na hamowaniu syntezy białka w cytoplazmie komórki bakteryjnej. Od 1994 roku stosowanie go w medycynie weterynaryjnej zostało zabronione ze względu na jego potencjalne właściwości kancerogenne, a także geno, embrio i fetotoksyczne. Wykazano również, iż w około 1:19000 przypadków chloramfenikol wywołuje reakcję idiosynkrazji, czyli powoduje działania niepożądane po podaniu dawki leczniczej. Występuje wówczas zagrażająca życiu niedokrwistość aplastyczna. Udowodniono, że jest to spowodowane punktowymi mutacjami w mitochondrialnym DNA. W związku z toksycznością nie określono dopuszczalnego dziennego pobrania (ADI ang.), co z kolei uniemożliwiło ustalenie najwyższego dopuszczalnego limitu pozostałości (MRL ang.). Polskie jak i unijne akty prawne nakazują prowadzenie badań kontrolnych pozostałości substancji niedozwolonych w produktach pochodzenia zwierzęcego (tkanki, jaja, mleko, miód). Metodom analitycznym stosowanym do oznaczania chloramfenikolu stawia się wysokie wymagania między innymi wyznaczając wymagany minimalny poziom oznaczania (MRPL ang.). Na podstawie Decyzji Komisji 2003/181/WE wyznaczono ten limit na poziomie 0,3 µg/kg.

W ramach krajowego planu kontroli pasz, badanie pasz prowadzone jest dwuetapowo. W pierwszym etapie do celów skryningowych wykorzystuje się technikę immunoenzymatyczną ELISA. Pozwala ona w krótkim czasie poddać analizie dużą liczbę próbek. W przypadku wyniku dodatniego do celów potwierdzających stosuje się wysoce selektywną metodę opartą o spektrometrię mas sprzężoną z chromatografią cieczową (LC–MS/MS). Obie techniki poddane zostały procesowi walidacji, która polegała na określeniu wartości liczbowych głównych parametrów metody. Dla techniki ELISA uzyskano następujące parametry walidacji: powtarzalność i odtwarzalność nie większą niż 15% współczynnik „cut-off” w zakresie 0,11 µg/kg, wartość CCß - 0,15 µg/kg oraz odzysk nie mniejszy niż 75%. W przypadku metody potwierdzającej uzyskano następujące parametry walidacji: powtarzalność i odtwarzalność nie większą niż 20%, wartość CCa w zakresie 0,11 µg/kg, wartość CCß w zakresie 0,15 µg/kg oraz odzysk nie mniejszy niż 90%. W 2013 roku przeanalizowano ogółem 41 próbek w kierunku pozostałości chloramfenikolu w paszach. W 9 próbkach uzyskano wyniki przekraczające wartości wymaganego minimalnego poziomu oznaczania.

Słowa kluczowe: chloramfenikol, żywność, LC-MS/MS, pasze

 

Chloramphenicol - banned antibiotic - new problems resulting from contamination of feed

Tomasz Śniegocki, Andrzej Posyniak

Department of Pharmacology and Toxicology

National Veterinary Research Institute

Summary. Chloramphenicol – is a synthetic antibiotic with a broad spectrum of antibacterial activity (aerobic and anaerobic bacteria, Gram (+) and Gram (-), rickettsia, chlamydia, mycoplasma). Chloramphenicol is used in human medicine and veterinary medicine. The mechanism of action involves inhibition of protein synthesis in the bacterial cytoplasm. Since 1994, the use of the veterinary medicine has been banned because of its potential carcinogenic properties and genotype and embryo toxic effect. It was also shown that in some cases 1:19000 chloramphenicol induces an idiosyncrasy, or causes side effects at the therapeutic dose. It was proved that this is caused by point-mutations in the mitochondrial DNA. Due to the toxicity not determined an acceptable daily intake (ADI), which in turn made it impossible to determine the maximum residue limits (MRLs). Polish and EU legislation require conducting examinations of residues of prohibited substances in animal products (meat, eggs, milk, honey, feed). Analytical methods used for the determination of chloramphenicol high demands among other things, determining the required minimum level of determination (MRPL). On the basis of Commission Decision 2003/181/EC set this limit at 0.3 µg/kg.

The national plan of feed, feed are tested in two stages. The first stage uses ELISA technique. ELISA test allows a short time to analyze a large number of samples. In the case of a positive result is used for the purpose of supporting highly selective method based on mass spectrometry coupled to liquid chromatography (LC-MS/MS). Both techniques have been validated. For ELISA validation parameters were as follows: repeatability and reproducibility of not more than 15% coefficient of „cut-off” in the range of 0.11 µg / kg, the value of CCß - 0.15 µg/kg and recovery of not less than 75%. In the case of the confirmatory method validation parameters were as follows: repeatability and reproducibility of not more than 20%, the value in the range of 0.11 CCa µg/kg, a value in the range of 0.15 CCß µg / kg and the recovery of not less than 90%. In 2013, a total of 41 samples were analyzed in the direction of chloramphenicol residues in animal feed. In 9 samples were obtained results exceeding the required minimum level of determination for chloramphenicol.

Keywords: screening, confirmatory, chloramphenicol, feed