twitter

image1 image1 image1 image1

Kodeks dobrej praktyki etykietowania mieszanek paszowych

Waldemar Korol

Aktualne przepisy UE dotyczące wprowadzenia na rynek i użytkowania pasz tj. rozporządzenie (WE) nr 767/2009, weszły w życie 1 września 2010 r. Art. 25 i 26 rozporządzenia 767/2009 zalecająutworzenie Kodeksu dobrej praktyki etykietowania mieszanek paszowych dla zwierząt przeznaczonych do produkcji żywności. Inicjatywęopracowania takiego Kodeksu podjęły Europejski Związek Producentów Pasz (FEFAC) i organizacje reprezentujące europejskich rolników oraz europejskie kooperatywy rolnicze (COPA-COGECA). Nowe przepisy nakładająwiększąodpowiedzialnośćna podmioty działające na rynku paszowym i mająna celu modernizacjęi harmonizacjęwarunków etykietowania i procedur.

Według autorów Kodeksu, dobre praktyki etykietowania i procedury powinny zawieraćinformacje, przede wszystkim dotyczące odpowiedniego użytkowania produktu, odpowiadaćna potrzeby kupujących i użytkujących produkt (rolnicy) oraz powinny byćotwarte na innowację, a także pozwalaćproducentom na różnicowanie produktów dla odbiorcy na konkurencyjnym rynku.

Celem Kodeksu jest ułatwienie etykietowania mieszanek paszowych dla zwierząt przeznaczonych do produkcji żywności (luzem lub pakowanych) wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej UE i zapewnienie, że informacje istotne dla rolnika-hodowcy zostały odpowiednio podane na etykiecie. Celem Kodeksu jest równieżudostępnienie rolnikom informacji koniecznych do świadomego wyboru produktów najlepiej odpowiadających ich potrzebom. Dlatego autorzy poświęcili wiele uwagi dobrowolnemu etykietowaniu jako jednemu z najistotniejszych elementów jakości etykietowania. Podano praktyczne przykłady szczegółowych informacji, które mogąbyćdobrowolnie podane na etykiecie. Powinny to byćinformacje dotyczące wartości odżywczej mieszanki, których podanie nie jest obowiązkowe, takie jak wartośćenergetyczna, wartośćbiałkowa, zawartośćpopiołu surowego w paszach mineralnych, zawartośćfosforu w paszach uzupełniających oraz obecnośćniektórych dodatków.

Kodeks zawiera liczne porady praktyczne. Zostały one zawarte w ostatnim rozdziale Kodeksu, gdzie zestawiono różne przykłady etykiet: ostatecznie o etykietowaniu decyduje producent paszy lub podmiot wprowadzający pasze na rynek.

W Kodeksie wyjaśniono wymagania rozporządzenia 767/2009 dotyczące etykietowania mieszanek paszowych, w tym treśći typ informacji, które producent paszy musi udzielićkupującemu. Jest to szczególnie istotne w przypadku informacji o składzie produktu, które producenci mogąpodaćna prośbękupującego (patrz zał. V Kodeksu).

Kodeks podaje także wskazówki co do wykładni i zastosowania nowych rozwiązańprawnych dotyczących oświadczeń, o których mowa w art. 13 rozporządzenia 767/2009 w celu zapewnienia, że oświadczenia powinny podawaćkonkretne informacje i umożliwiaćkupującemu użytkowanie paszy w optymalny sposób.

Zastosowana forma i sposób etykietowania jest bardzo ważnym czynnikiem dla upewnienia się, że informacja jest dobrze zrozumiana przez rolnika. Treści te zawarte sąw przykładach etykietowania. Proces etykietowania powinien zmieniaćsięwraz z rozwojem komunikacji rynkowej poprzez uwzględnienie mediów elektronicznych i internetu.

Kodeks dobrej praktyki etykietowania skupia sięgłównie na przepisach zawartych w rozporządzeniu 767/2009. Producenci musząstosowaćsięrównieżdo innych aktów prawnych, których świadomi powinni byćtakże użytkownicy. Wybrane przykłady takich aktów prawnych uwzględniająrozporządzenie (WE) nr 1831/2003 dotyczące dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt, rozporządzenie (WE) nr 999/2001 zawierające regulacje dotyczące prewencji, kontroli i eliminacji niektórych TSE oraz rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 dotyczące żywności i paszy modyfikowanej genetycznie oraz (WE) nr 1830/2003 dotyczące identyfikowalności i etykietowania żywności i paszy modyfikowanej genetycznie.

Należy zauważyć, że omawiany Kodeks nie stosuje siędo pasz dla  zwierząt domowych, do karmy dla zwierząt futerkowych, do dodatków paszowych lub premiksów, do których stosuje siębardziej szczegółowe przepisy. Ma natomiast zastosowanie do pasz leczniczych, bez uszczerbku dla niektórych wymogów etykietowania zdefiniowanych w dyrektywie 90/167/EWG dotyczącej pasz leczniczych. 

Celem pracy było przedstawienie najważniejszych elementów Kodeksu dobrej praktyki etykietowania mieszanek paszowych dla zwierząt przeznaczonych do produkcji żywności.

W Kodeksie zamieszczono podstawowe definicje związane z wytwarzaniem, obrotem i stosowaniem pasz, zgodne z występującymi w przepisach „prawa paszowego”. Występujątakże nowe określenia o znaczeniu prawnym, takie jak „oświadczenia” i „osoba odpowiedzialna za etykietowanie”. „Oświadczenie” oznacza jakąkolwiek informacjęlub prezentację, która nie jest obowiązkowa w świetle przepisów UE lub przepisów krajów członkowskich, w tym prezentacjęobrazową, graficznąlub symboliczną, która stwierdza, sugeruje lub wskazuje na obecnośćlub brak substancji w paszy, specyficznącharakterystykężywieniowąlub proces oraz związane z tym specyficzne funkcje. Z kolei „osoba odpowiedzialna za etykietowanie” oznacza podmiot, który po raz pierwszy umieściłpaszęna rynku lub, w stosownych przypadkach podmiot, w którego imieniu lub w imieniu jego przedsiębiorstwa pasza jest wprowadzona na rynek.

Informacja o produkcie podana na etykiecie składa sięz danych pozwalających na  identyfikacjęproduktu, instrukcji stosowania produktu i specyfikacji składników materiałowych, pokarmowych i dodatków paszowych. W Kodeksie omówiono szczegółowo te elementy etykiety, zwracając szczególnąuwagęna dane dotyczące składników odżywczych i dodatków paszowych.

Informacja o zawartości składników odżywczych paszy powinna byćpodana pod nagłówkiem „Składniki analityczne” zgodnie z zał. VI rozdz. 2 rozporządzenia (WE) nr 767/2009. Dopuszcza sięstosowanie form skróconych składników: białko, popiół, włókno lub tłuszcz. Określenie „białko” podane na etykiecie pod nagłówkiem „składniki analityczne”, należy rozumiećjako całkowitązawartośćbiałka. Jeżeli jest to wymagane, na etykiecie należy podaćpełnązawartośćlizyny i metioniny w mieszance paszowej. Podana zawartośćmetioniny nie zawiera ilości zawartej w hydroksyanalogu metioniny (MHA).

Dodatki paszowe należy deklarowaćna etykiecie pod nagłówkiem „Dodatki” z podaniem odpowiedniej jednostki, zgodnej z autoryzacjądodatku paszowego, np. „na kg”, „na litr”. Należy podaćnazwę, zawartośćdodatku, numer identyfikacyjny i nazwęgrupy funkcyjnej (lub kategorii). W przypadku dodatków, dla których została ustalona maksymalna zawartośćw mieszance paszowej dla zwierząt docelowych, dodatki te powinny byćwymienione tylko na etykiecie mieszanki paszowej przeznaczonej dla gatunku docelowego.

W Kodeksie podano liczne przykłady etykietowania mieszanek paszowych z obowiązkowym i dobrowolnym zakresem etykietowania. Kodeks zawiera pięćzałączników, które dotyczązarządzania oświadczeniami, zamieszczania szczegółowych informacji na etykiecie dotyczących obowiązkowych i dobrowolnych deklaracji, właściwego projektowania etykiet, stosowania skrótów nazw dodatków paszowych i zasad przekazywania informacji o składzie materiałowym mieszanki paszowej. Załączniki  wyjaśniająszczegółowe informacje w zakresie etykietowania i służądo lepszego zrozumienia zaleceńKodeksu.

Etykietowanie mieszanek paszowych jest ważne zarówno dla producenta (zgodnośćz przepisami, cele marketingowe), jak teżdla odbiorcy (informacja o produkcie, zalecenia dotyczące użytkowania).  W tym zakresie stwierdza sięwiele drobnych uchybieńlub wręcz nieprawidłowości, wynikających z niezrozumienia zaleceńalbo własnej interpretacji wymagań.  Dlatego opracowanie i publikacja Kodeksu jest ważnym wydarzeniem i powinna byćjak najszerzej upowszechniona, w tym poprzez szkolenia. Pozwoliłoby to uniknąćwielu nieporozumieńzwiązanych z etykietowaniem pasz.