twitter

image1 image1 image1 image1

Projekt ProLegu – innowacyjne białkowe materiały paszowe z nasion roślin strączkowych

Izba Zbożowo-Paszowa, będąc organizacją branżową zrzeszającą zarówno producentów pasz jak i firmy sektora handlu zbożem i oleistymi, zaangażowała się w projekt współfinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju pod nazwą „Innowacyjne produkty białkowe z nasion roślin strączkowych, uprawianych w warunkach rolnictwa zrównoważonego do żywienia drobiu” o akronimie ProLegu.

Projekt prowadzony jest w ramach polsko-niemieckiego konsorcjum, w którym partnerami są instytuty naukowe, zarówno z Polski jak i z Niemiec. Po stronie krajowej w projekt ProLegu zaangażowane są: Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – PIB w Radzikowie k/ Warszawy, Instytut Genetyki Roślin PAN w Poznaniu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet Warmińsko - Mazurski w Olsztynie oraz Instytut Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu. Ze strony niemieckiej w projekcie uczestniczą: Gemeinschaft zur Förderung der Privaten Deutschen Pflanzenzüchtung e.V.,  Freie Universität Berlin, Technische Universität Berlin, Hamburg Universutät, Institut für Lebensmittel- und Umweltforschung e.V.  oraz Leibniz-Zentrum für Agrarlandschaftsforschung.

 Projekt opiera się także na ścisłej współpracy z firmami z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MSP), które tworzą Komitet Użytkowników Projektu. Komitet ten jest „ciałem doradczym” dla wykonawców projektu i ma za zadanie wspierać strony w jego realizacji i waloryzacji, tak aby był on optymalnie dostosowany dla grupy MŚP.

Rośliny strączkowe są tradycyjnie wykorzystywane jako źródło białka w żywieniu ludzi i zwierząt. Zwiększające się stale zapotrzebowanie na białko wysokiej jakości do produkcji pasz przyczynia się do wzrostu zainteresowania roślinami strączkowymi w ostatnich latach. Ich nasiona charakteryzują się wysoką wartością żywieniową, spełniają wymogi zrównoważonej uprawy, uwzględniając niską emisję CO2, jak również oferują duży potencjał innowacyjny do wytwarzania pasz i żywności o właściwościach funkcjonalnych, które do tej pory nie były wykorzystywane. Wprowadzenie na rynek paszowy innowacyjnych produktów białkowych z nasion roślin strączkowych stanowić może alternatywę dla mączki rybnej czy białka ziemniaczanego w mieszankach paszowych, wykorzystywanych w szczególności w dwóch pierwszych okresach odchowu indyków. Będą one również ważnym źródłem argininy, jednego z aminokwasów, którego często brakuje w innych paszach.

Projekt ProLegu zakłada opracowanie technologii otrzymywania innowacyjnych produktów białkowych z nasion roślin strączkowych, a następnie określenia ich wartości żywieniowej i właściwości prozdrowotnych, które zostaną potwierdzone wynikami badań chemicznych i żywieniowych.  Technologia otrzymywania innowacyjnych produktów białkowych będzie opracowana w sposób umożliwiający użycie do tego celu nasion różnych gatunków roślin strączkowych. Równolegle z w/w badaniami prowadzone będą prace nad wyborem odmian w obrębie czterech gatunków roślin strączkowych, tj. grochu, łubinu, bobiku i soi uprawianych w warunkach rolnictwa zrównoważonego, których nasiona charakteryzują się wysoką wartością dla żywienia drobiu. Wskazane zostaną także nowe narzędzia służące do selekcji takich form i odmian możliwe do zastosowania już na wczesnych etapach hodowli.

Kombinacja hodowli roślin, frakcjonowania nasion, przetwórstwa i waloryzacji białka roślin strączkowych wraz z nauką o żywieniu powinna dać w rezultacie nowe produkty białkowe, ekonomicznie uzasadnione. Wynikiem końcowym badań w tym projekcie będą nowe produkty do wykorzystania jako składniki pasz do produkcji mięsa drobiowego wysokiej jakości. W tym celu białko roślin strączkowych modyfikowane jest poprzez obróbkę mechaniczną, termiczną lub poddane procesowi fermentacji w celu poprawienia wartości żywieniowej oraz właściwości funkcjonalnych.

Innowacyjne enzymatyczne i hydrotermiczne kondycjonowanie oraz technologie przerobu są opracowywane w taki sposób, by korzystnie wpływały na wartość produktu i jego stabilność. Nowe wydajne energetycznie narzędzia, włączając przyjazne środowisku biotechnologiczne i fizyko-chemiczne technologie, będą głównym rezultatem tego projektu. Degradacja czynników anty-żywieniowych oraz poprawa strawności produktów na bazie roślin strączkowych będzie osiągnięta z zastosowaniem ekonomicznie uzasadnionych modyfikacji. Różnorodne techniki zostaną użyte w celu pozyskania produktów ubocznych, jak na przykład frakcji wartościowego dla ludzi błonnika pokarmowego czy fermentowanych produktów o właściwościach probiotycznych. Efekt żywieniowy zmodyfikowanych białek będzie oceniany na brojlerach i indykach, a więc na gatunkach drobiu o rosnącym znaczeniu na europejskim rynku żywności.  Prototypowe otrzymane produkty będą innowacyjne, ekologiczne i ekonomicznie opłacalne. Będą mogły być wykorzystane przez małe i średnie przedsiębiorstwa. Stosownie do proponowanego procesu waloryzacji, produkty będą spełniały społeczne oczekiwania pod względem aspektu ekologicznego i będą przyjazne środowisku. Spodziewana wartość rynkowa jest wysoka, szacowana ilość surowców białkowych (strączkowe, słonecznik, rzepak i śruta rzepakowa) zostanie wykorzystana  odpowiednio przez niemiecki (6 mln ton) i polski przemysł paszowy (2 mln ton). Producenci rolni, dalej dobrze wyposażone małe i średnie przedsiębiorstwa i przemysł paszowy, mogą mieć znaczące korzyści finansowe wynikające z nowych produktów przyjmując, że każdy procent białka konwencjonalnego zastąpiony produktami innowacyjnymi (spodziewana cena 500 Euro za tonę) może przynieść 30 mln Euro rocznej wartości rynkowej.  Polscy partnerzy projektu są liderami niektórych pakietów roboczych w ramach projektu oraz głównymi wykonawcami prac 6-ciu zadań badawczych w 4-ech pakietach roboczych.

Zadaniami realizowanymi przez polskich partnerów są: dostarczenie nasion odmian strączkowych (Pisum sativum, Lupinus angustifolius, Vicia faba, Glycine max), produkcja nasion do określenia zmienności odmianowej, określenie nowych narzędzi selekcyjnych dla hodowli grochu i łubinu w celu oszacowania wartości odmian i jakości nasion, określenie wpływu systemu uprawy na zmienność odmianową łubinu, oznaczenie właściwości fizycznych i podstawowych właściwości żywieniowych, przeprowadzenie doświadczeń żywieniowych na indykach, jak również opracowanie analizy dotyczącej prawnych i społecznych aspektów stosowania nowych produktów oraz ich zestawienie z paszą zmodyfikowaną genetycznie.

Wykonawcy projektu zakładają, że dzięki realizacji niniejszego projektu zostaną wprowadzone na polski i niemiecki rynek paszowy nowe produkty białkowe o wysokiej wartości żywieniowej dla drobiu. Przyczyniłoby się to do zwiększenia zapotrzebowania na rodzime surowce do ich wytworzenia. To z kolei powinno spowodować wzrost krajowej produkcji roślin strączkowych, przyczyniając się do ograniczenia degradacji potencjału produkcyjnego gleb, a przede wszystkim poprawy ich żyzności. Powierzchnia uprawy roślin strączkowych w Polsce jest niewielka i wynosi około 95 tys. ha, z których 80% jest obsiewana łubinem, 13% bobikiem i 7% grochem. Uprawa roślin strączkowych jest przyjazna dla środowiska, pokrywają one zapotrzebowanie na azot w większości azotem pobieranym z powietrza przez Rhizobium. Otrzymane nowe produkty białkowe zaproponowane do produkcji pasz dla drobiu będą bezpieczne, o pożądanych parametrach jakościowych.  Projekt ProLegu wpisuje się, zatem w pełni w realizację koncepcji rolnictwa zrównoważonego w Polsce, która została uznana za kierunek priorytetowy rozwoju szczególnie obszarów rolniczych.

Korzyścią wynikająca z projektu ProLegu jest ogólnie fakt, iż poprawa jakości surowców roślinnych do produkcji pasz krajowych, jakościowa charakterystyka nowych produktów białkowych, korzystny wpływ technologicznego i biotechnologicznego przetwarzania surowca na wskaźniki produkcyjne karmionego nimi drobiu, ich zdrowie i dobrostan, dalej korzystny wpływ na środowisko, aspekty ekonomiczne czy wreszcie standaryzacja będą osiągnięte w wyniku działań bilateralnych, ukierunkowanych sieci złożonych z instytucji naukowych oraz MŚP z Polski i Niemiec. Do tej pory wdrażanie założeń projektu badawczego w tak kompleksowy sposób do MŚP nie miało miejsca. Spodziewane wyniki innowacyjnych badań zaplanowanych w niniejszym projekcie będą obejmowały zupełnie nowe korzyści dla MŚP na poziomie: hodowli roślin i uprawy, technologii przetwórstwa nasion, produkcji pasz, produkcji zwierzęcej oraz ich upowszechnienia.

Polska, podobnie jak Niemcy, jest krajem o dużych tradycjach rolniczych. Oba są znaczącym w Europie producentem żywności pochodzenia zwierzęcego, dlatego niniejszy projekt ma szczególną wartość dla poprawy innowacyjności MŚP w obu krajach, a perspektywicznie w innych krajach Unii Europejskiej.  

n