twitter

image1 image1 image1 image1

Ocena jakości i bezpieczeństwa wybranych materiałów paszowych na podstawie badań chemicznych

Evaluation of quality and safety of some feed materials on the basis of chemical analysis

Waldemar Korol, Grażyna Bielecka, Jolanta Rubaj

Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie

W warunkach szerokiego dostępu do materiałów paszowych, dodatków paszowych, optymalizacji receptur mieszanek paszowych przez każdego producenta, niezbędne jest dysponowanie wiarygodnymi wynikami badańmonitoringowych składu chemicznego pasz i ich wartości odżywczej, zwłaszcza w odniesieniu do materiałów paszowych. Nowe materiały paszowe na rynku, procesy obróbki dostosowane do optymalnego przetwarzania materiałów paszowych, produkty uboczne przetwórstwa rolno-spożywczego, uzasadniająpotrzebęustawicznego monitorowania jakości pasz. Dane nt. składu chemicznego materiałów paszowych sąpublikowane w tabelach składu chemicznego i wartości pokarmowej pasz. Stosowane w kraju tabele zawierająw dużym stopniu dane pozyskane z badańzagranicznych i wymagajądostosowania do warunków krajowych. Celem pracy była ocena jakości i bezpieczeństwa wybranych materiałów paszowych na podstawie wyników badańchemicznych prowadzonych w ramach programu wieloletniego IZPIB (zadanie 3.31; lata 2013-2014). Przedmiotem oceny były produkty paszowe sojowe, inne niżśruta poekstrakcyjna sojowa, takie jak ekstrudowane nasiona soi, makuchy sojowe, soja mikronizowana. Ponadto podano wyniki badań  mączki guar, nasion amarantusa i inne materiały paszowe dostępne na rynku, jak zboża i produkty pochodne badane pod kątem zawartości sodu.

W przypadku nasion soi i produktów ubocznych badania dotyczyły głównie parametrów oceny czynników antyodżywczych (inhibitory trypsyny, aktywnośćureazy) i parametrów skuteczności obróbki pod kątem jakości białka (PDI - protein dispersion index, białko rozpuszczalne w KOH), (tab. 1). Poziom inhibitorów trypsyny w nasionach soi wyniósłśrednio 28 mg/g, a aktywnośćureazy wyniosła 4,4 mg N/g x min w 30oC. Zarówno wskaźnik PDI jak teżbiałko rozpuszczalne w KOH były wysokie, odpowiednio 39% i 89%.  W poekstrakcyjnej śrucie sojowej inhibitory trypsyny z reguły nie przekraczały 2 mg/g (poziom akceptowany wynosi 5 mg/g). Równieżaktywnośćureazy w poekstrakcyjnej śrucie sojowej była niska i wyniosła średnio 0,06 mg N/g  min w temp. 30oC przy dopuszczalnej 0,4 mg N/g  min w temp. 30oC. Oferowane na krajowym rynku inne produkty przetwarzania nasion soi,  makuchy i ekstryderaty sojowe oraz soja mikronizowana, charakteryzowały sięzróżnicowanązawartościączynników antytrypsynowych, zwłaszcza makuchy i ekstruderaty, wskazując na przypadki niewłaściwej obróbki termicznej (niedogrzanie).

Przykładem różnic pomiędzy wynikami badańa danymi tabelarycznymi jest zawartośćsodu w zbożach paszowych i produktach pochodnych (tab. 2). Rzeczywista zawartośćsodu w wymienionych materiałach paszowych okazała sięwielokrotnie niższa od danych tabelarycznych. Jest to istotna informacja, zwłaszcza w odniesieniu do pasz stosowanych w ekologicznej produkcji zwierzęcej i produkcji zrównoważonej, w których jest tendencja do ograniczania uzupełnienia pasz dodatkami i minerałami. 

Zgodnie z definicjąpodanąw katalogu materiałów paszowych,  mączka guar jest produktem uzyskiwanym po ekstrakcji kleju roślinnego z nasion Cyamopsis tetragonoloba (L.) Taub (bobowate). Występuje w Katalogu pod nr 3.6.1 w grupie 3. Nasiona roślin strączkowych i ich produkty pochodne. Zgodnie z katalogiem, obowiązkowądeklaracjądla tego materiału jest deklaracja zawartości białka ogólnego. Jednak na rynku dostępne sąmączki guar o zróżnicowanym składzie podstawowym, różniące sięzawartościąbiałka (aminokwasów), tłuszczu surowego (po hydrolizie) i włókna surowego. Zwłaszcza wysoka zawartośćwłókna może stanowićczynnik ograniczający wykorzystanie tej mączki w żywieniu młodych zwierząt. W badanej mączce guar stwierdzono śladowąobecnośćgrzybów i pleśni, mikotoksyn, metali ciężkich oraz inhibitorów trypsyny.

Wyniki badańnasion amarantusa w zakresie analizy podstawowej potwierdziły zgodnośćz dostępnymi danymi.  W przypadku tego materiału na uwagęzasługuje wysoka zawartośćbiałka ogólnego (150 g/kg), tłuszczu surowego (62 g/kg)  i sodu 3,0 g/kg). W badanych nasionach amarantusa stwierdzono śladowe ilości mikotoksyn i metali ciężkich.

W posumowaniu należy potwierdzićrealizacjęcelu poznawczego w zakresie oceny składu chemicznego nietypowych materiałów paszowych. Wyniki badańmogąmiećtakże znaczenie praktyczne dla producentów pasz i hodowców oraz rolników specjalizujących sięw ekologicznej produkcji zwierzęcej. Wyniki badańprzekazano do bazy analiz chemicznych pasz (BACh) prowadzonej przez IZPIB.

 

Słowa kluczowe: materiały paszowe, skład chemiczny, wartośćpokarmowa, ocena.

Key words: feed materials, chemical composition, nutritive value, evaluation.