twitter

image1 image1 image1 image1

Mikroflora kiszonek stosowanych w żywieniu bydła

Microflora of silages for cattle feeding

Elżbieta Kukier, Tomasz Grenda, Magdalena Goldsztejn, Krzysztof Kwiatek

Zakład Higieny Pasz,

Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy,

Al. Partyzantów 57, 24-100 Puławy,

 

Żywienie zwierząt obok statusu zdrowotnego stada i osiągnięćw hodowli decyduje o produkcyjności zwierząt gospodarskich. Warunkiem zdrowia i dobrych wyników hodowlanych jest stosowanie paszy o wysokiej wartości odżywczej. W hodowli bydła kluczem do sukcesu jest maksymalizacja udziału dobrej jakościowo kiszonki (50-75%) w dziennej dawce pokarmowej (1). Kiszonkędobrej jakości cechuje właściwe pH (3,8 - 4,2 kiszonka z kukurydzy (KK); 4,2 - 4,6 kiszonka z traw (KT), wysoka wartość  pokarmowa, smakowitość (przyjemny zapach, dobrze zachowana struktura, oliwkowy kolor), stabilność tlenowa (niepodatność na wtórną fermentację) i prawidłowa jakość mikrobiologiczna. Celem badań prowadzonych w PIWet - PIB Puławy była ocena jakości mikrobiologicznej kiszonek z uwzględnieniem rodzaju kiszonki, wartości pH oraz daty pobrania próbki (wieku kiszonki).

W latach 2012-2014 zbadano 181 kiszonek (110 KK, 63 KT, 4 KL, 4 KW). Kiszonki pochodziły ze wszystkich 16 województw Polski. Fermy bydła liczyły od 6 do 2500 sztuk bydła, w których liczba krów mlecznych wahała sięod 4 do 952 sztuk. Kiszonki były przygotowywane zarówno bez jak i z użyciem preparatów do zakiszania. Badania kiszonki obejmowały pomiar pH oraz ocenę występowania C. botulinum, L. monocytogenes, Campylobacter spp., Salmonella spp. i liczby drobnoustrojów, bakterii tlenowych mezofilnych, grzybów, Lactobacillus spp., Enterobacteriaceae, E. coli, C. perfringens, Clostridium spp., Bac. cereus, i koagulazo-dodatnich Staphylococcus spp. Do badań stosowano metody badawcze znormalizowane i metody własne oparte o technikę PCR (tradycyjny PCR, real-time PCR), które wcześniej zostały sprawdzone na matrycy kiszonkowej. Do identyfikacji mikroorganizmów wątpliwych stosowano metodę sekwencjonowania genu 16S r RNA lub metodę identyfikacji mikroorganizmów techniką MALDI-TOF MS.

Badania wykazały, że niemal połowa KK i ponad 87% KT miało niewłaściwe pH, co wskazuje na nieprawidłowo prowadzony proces zakiszania zielonek. Zbyt wysokie pH stwierdzano głównie w KT, a zbyt niskie pH dotyczy niemal zawsze KK. Świadczy to o nieprawidłowym wyznaczaniu optymalnego czasu zakiszania zielonek przez rolników. Analiza jakości mikrobiologicznej kiszonek, pozwoliła na oszacowanie poziomu poszczególnych drobnoustrojów, z uwzględnieniem właściwego i niewłaściwego pH kiszonki. Patogenne gatunki z rodzaju Listeria stwierdzono w 5,52% wszystkich kiszonek, jednak nie były one izolowane z kiszonek o prawidłowym pH, podobnie jak Staphylococcus spp. Również prewalencja takich drobnoustrojów jak Enterobacteriaceae, E. coli, C. perfringens i Bac. cereus była niższa w kiszonkach o prawidłowym pH. Pośrednio, świadczy to o niższym ryzyku wystąpienia takich patogenów jak C. botulinum i E. coli O157:H7 w kiszonkach o prawidłowym pH. Ponadto, wykazano ujemną korelację pomiędzy wiekiem kiszonki, a liczbądrobnoustrojów, bakterii tlenowych mezofilnych i liczbąC. perfringens. Wiek kiszonek nie miał, z kolei, istotnego wpływu na liczbęgrzybów, bakterii z rodzaju Lactobacillus i Clostridium, bakterii z rodziny Enterobacteriaceae i gatunku Bac. cereus w kiszonkach. Dodatnią korelację wykazano pomiędzy wartością pH kiszonek a liczbąbakterii tlenowych, grzybów, bakterii z rodzaju Lactobacillus i bakterii z rodziny Enterobacteriaceae oraz brak jakiejkolwiek korelacji pomiędzy pH kiszonek a liczbądrobnoustrojów, Clostridium spp., C. perfringens i Bac. cereus.

Prawidłowe pH kiszonki jest najważniejszym czynnikiem decydującym o bezpieczeństwie mikrobiologicznym kiszonki. Obniża ono ryzyko wystąpienia czynników chorobotwórczych dla zwierząt (mikroorganizmy patogenne i ich toksyny), zmniejszając jednocześnie ryzyko zachorowania zwierząt, zanieczyszczenia żywności pochodzenia zwierzęcego, a tym samym zagrożenie dla człowieka. Ponadto, przeprowadzona ocena jakości mikrobiologicznej kiszonek stosowanych w Polsce stanowić może dane odniesienia do bieżącej oceny jakości higienicznej kiszonek w przyszłości.

Słowa kluczowe: kiszonka, mikroorganizm, kiszenie, C. botulinum, L. monocytogenes.

Key words: silage, microorganism, ensiling, C. botulinum, L. monocytogenes.