twitter

image1 image1 image1 image1

Wykorzystanie ziarna żyta na cele paszowe

s. 22 - 30

Jerzy Grabiński, Alicja Sułek, Piotr Nieróbca

 Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB w Puławach,  Zakład Uprawy Roślin Zbożowych ul. Czartoryskich 8, 24-100 Puławy

Streszczenie.  Popularność żyta w ostatnich dziesięcioleciach w Polsce uległa dużemu zmniejszeniu, ale nadal areał jego uprawy jest duży, co warunkuje dość dużą podaż ziarna tego gatunku na rynku, wykorzystywanego głównie na cele piekarnicze, przemysłowe, oraz paszowe. Przy czym jeśli chodzi o dwa pierwsze kierunki wykorzystania, to żyto ma ugruntowaną pozycję, natomiast w zakresie wykorzystania żyta na cele paszowe panuje dość powszechne przekonanie, że możliwości jego wykorzystania w tym względzie powinno być bardzo ograniczone. W pracy przedstawiono wyniki badań różnych autorów dotyczące składu chemicznego ziarna żyta, także w porównaniu do innych gatunków roślin zbożowych. Wynika z nich, że eliminacja żyta z paszy dla zwierząt jest nieuzasadniona. Z powodzeniem  można je stosować w żywieniu świń, drobiu i przeżuwaczy. Za zwiększeniem zainteresowania spasaniem żyta przez zwierzęta przemawia także to, że jego cena należy do najniższych ze zbóż, co może bardzo pozytywnie poprawiać efektywność produkcji zwierzęcej. 

Słowa kluczowe: żyto, pasza, skład chemiczny, substancje antyżywieniowe

 

Use of rye grain for feed purposes

Jerzy Grabiński, Alicja Sułek, Piotr Nieróbca

Institute of Soil Science and Plant Cultivation – State Research Institute in Puławy,  Department of Cereal Crop Production Czartoryskich 8, 24-100 Puławy

Summary. The popularity of rye in Poland has decreased significantly in recent decades, but it is still cultivated on a large area, which ensures a relatively high supply of rye grain on the market, used mainly for baking, industry, and feed purposes. As regards the first two uses, rye has a well-established position, but there is a general perception that using rye for animal feed purposes should be very limited. The paper presents the results of studies carried out by various authors on the chemical composition of rye grains, also in comparison with other cereal plant species. They have shown that the elimination of rye grains from animal feed is unjustified. They can be successfully used for feeding pigs, poultry and ruminants. The fact that the price of rye is among the lowest of cereals also supports an increase in the interest of using it for animal grazing, which can affect the efficiency of animal production in a very positive way. 

Keywords: rye, feed, chemical composition, antinutriotional substances

Piśmiennictwo

  1. Boros D. Alkilorezorcynole ziarna zbóż – ich znaczenie w żywności i paszy. Biuletyn IHAR, 2015, 277: 7–20.
  2. Boros D. Lepkość rozpuszczalnych arabinoksylanów wskaźnikiem wartości pokarmowej żyta. Monografie i Rozprawy Naukowe. 2002, IHAR, 16: 1–44.
  3. Boros D., Madej L., Jagodziski J. Perspectives of selection for better nutrive quality of rye IViscosity of grain water extract as an index of nutritive value of rye for briiler chicks. Plant Breed. Seed Sci. 1997, 41: 81–89.
  4. Boros D., Fraś A., Gołębiewska D, Paczkowska O., Winiewska M. Wartość odżywcza i właściwości prozdrowotne ziarna odmian zbóż i nasion rzepaku zalecanych do uprawy w Polsce. Monografia pod. red. Boros D i Fraś A. Monografie i Rozprawy IHAR – PIB, 49: 1–119.
  5. Gąsiorowski H. Żyto – dawne i nowe możliwości jego wykorzystania. Przegl. Zboż. Młyn., 1998, 4: 2–4.
  6. Grabiński J. Żyto – jakość ziarna i problemy w jego produkcji. Aplikacyjne i teoretyczne problemy w przemyśle rolno-spożywczym – postęp naukowo-techniczny. Opole, 2017, SiM, 465: 55–65.
  7. Grabiński J., Hołubowicz Kliza G., Brzóska F. Uprawa i wykorzystanie żyta ozimego. Instrukcja Upowszechnieniowa. IUNG-Puławy,2007, 138: 1–80.
  8. Grela E.R. Skomiał J. Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla świń. Wyd. II uzupełnione. IFiŻZ PAN,  Jabłonna. 2015
  9. Łysoń E., Biel W. Ocena składu chemicznego ziarna wybranych odmian żyta (seceale cereale L) z uprawy ekologicznej i konwencjonalnej. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość. 2016, 3(106): 91–101.
  10. Gumul D., Korus J., Achremowicz B. Parametry procesu ekstruzji a zawartość polisacharydów nie skrobiowych oraz aktywność przeciwutleniająca otrąb żytnich. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość. 2005, 3(44): 61–69.
  11. Hikawczuk T., Szuba-Trznadel A., Wilczkiewicz A.  Polisacharydy nieskrobiowe w żywieniu kurcząt brojlerów i prosiąt. Przegląd Hodowlany. 2015, 3:21-22.
  12. Harasym J. Wybrane substancje bioaktywne obecne w ziarnie zbóż. Przegląd Zbożowo-Młynarski. 2015,4: 5–7.
  13. Kasprowicz-Potocka M. Żyto bezpieczne i ekonomiczne., Trzoda Chlewna, 216, 6: 92–94.
  14. Kowieska A., Koodziejczyk P., Jaskowska I. Chemical compositional characteristic of several cereal grain. Acta Sci. Pol., Zootech., 2011, 10 (2): 37–50.
  15. Kozubek A., Tylman J.H.P.: Cerale grain resorcinolic lipids: mono and dienoic homologues are presentin rye grains. Chem.Phys. Lipids.1995, 78: 29–35
  16. Kozubek A., Tylman J.H.P. Resorcinolic lipids, thenatural non-isoprenoid phenolic camphiphiles and their biological activity. Chem. Rev. 1999, 99: 1–26.
  17. Makarska E., Gruszecka D., Grądzielewska A. Zawartość alkilorezorcynoli i aktywność inhibitorów trypsyny w rodach translokacyjnych żyta i komponentach rodzicielskich Seceale cereale L. i Dasypyrum villosum (L.) P. Candargy. Ann. UMCS. sec. E 2007, LXII (1): 118–121.
  18. Matras J., Szot B. Wstępna ocena właściwości fizycznych i składu chemicznego ziarna żyta Secale montanum. Acta Agrophysica 2009, 13(3): 753–759.
  19. Rakowska   M., Boros D., Tucik F., Szkid W. Studies  on antinutritive components of the rye grain. Part I. Effect of isolated and in situ alkylresorcinols of rye grain on growth of laboratory animals and diet utilization. Acta Alimentaria Polonica, 1990, 16/1-2: 53–61.
  20. Rakowska M. Antinutritive compounds in rye grain. Hod. Rośl. Aklim. 1994, 38: 21–42.
  21. Rutkowski A., Gawęcki K., Martyniak J. Częściowy lub całkowity udział ziarna żyta i pszenżyta w mieszankach dla kur produkujących jaja konsumpcyjne. Rocz. Nauk. Zoot., 1998, 15 (2): 93–101.
  22. Schwarz T. Żyto – trucizna czy pasza. Farmer, 2009, 14: 55-57.
  23. Strona internetowa. http://docplayer.pl/19709947-Zyto-hybrydowe-kws-lochow-w-zywieniu-krow-mlecznych-w-szczycie-laktacji.html. Wersja dostpna w dn. 02.02.2018
  24. Tyburcy A. Możliwości większego wykorzystania żyta w produkcji pasz. Przegl. Zboż. Młyn., 2005, 2: 8–9.

Artykuł w całości