twitter

image1 image1 image1 image1

­­­­­­Bromowane opóźniacze spalania - nowe zagadnienie  w higienie pasz

Brominated flame retardants – a new issue  of feed hygiene

s. 36 - 37

Pietroń W., Warenik-Bany M., Pajurek M., Piskorska- Pliszczyńska J.

Zakład Radiobiologii, Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy, ul. Partyzantów 57, 24-100 Puławy

Słowa kluczowe: Bromowane opóźniacze spalania, BFR, polibromowane difenyloetery, PBDE, CG-HRMS, pasze

Keywords: Brominated Flame Retardans, BFR, polybrominated diphenyl ethers, PBDE, GC-HRMS, feed

Bromowane opóźniacze spalania (z ang. Brominated Flame Retardant, BFR) są związkami bromoorganicznymi stosowanymi w celu uniemożliwienia lub spowolnienia zapłonu dóbr konsumenckich [1]. BFR’y powszechnie stosowane były np. w materiałach budowlanych, elektronice, meblach, pojazdach mechanicznych, tworzywach sztucznych, piankach poliuretanowych i tekstyliach. Ze względu na ich systematycznie uwalniane do środowiska z produktów do których zostały dodane z upływem czasu zanieczyściły środowisko. Ponadto zużyte dobra konsumenckie stanowią rezerwuar tych związków.

Wiele BFR’ów to substancje trwałe, toksyczne dla ludzi i zwierząt oraz wykazujące wysoki potencjał do biokumulacji i biomagnifikacji w łańcuchu pokarmowym [2]. Ich okres półtrwania w organizmie człowieka sięga 12 lat co sprzyja występowaniu licznych oddziaływań toksycznych. Związki te między innymi naśladują działanie hormonów tarczycy i płciowych, wykazują toksyczność dla układu nerwowego i rozrodczego oraz modulują wydzielanie cytokin. Wykazano również związek pomiędzy ich wystepowaniem we krwi a niepłodnością. Ponadto ekspozycja prenatalna na te związki przyczynia się do zaburzeń koordynacji ruchowej oraz deficytów uwagi i zdolności poznawczych u dzieci [3]. Z tego powodu Komisja Europejska zwróciła się do EFSA (Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności) o przygotowanie opinii naukowej na temat zagrożeń dla zdrowia konsumentów związanych z obecnością bromowanych opóźniaczy spalania w żywności.

Panel EFSA ds. zanieczyszczeń w łańcuchu żywnościowym opublikował sześć opinii naukowych dotyczących różnych klas bromowanych opóźniaczy spalania. Na ich podstawie Komisja Europejska wydała dla krajów członkowskich zalecenie (2014/118/UE) monitorowania stężeń 5 grup BFR’ów: polibromowanych difenyloeterów (PBDE), heksabromocyklododekanów (HBCDD), tetrabromobisfenolu A (TBBPA), bromowanych fenoli i ich pochodnych oraz nowo pojawiających się i nowych BFR’ów w żywności pochodzenia zwierzęcego [4]. W sumie w zaleceniu Komisji znalazło się 31 toksycznych opóźniaczy spalania. Ponadto najbardziej niebezpieczne związki (PBDE i HBCDD) ze względu na swoje właściwości zostały włączone do listy trwałych zanieczyszczeń organicznych (TZO) Konwencji Sztokholmskiej, a ich produkcja i stosowanie mocno ograniczona. Raportowane stężenia w żywności pochodzenia zwierzęcego oraz potencjał tych związków do biokumulacji i biomagnifikacji w łańcuchu pokarmowym sugerują, że potencjalnym źródłem tych związków dla zwierząt mogą być pasze [5].

Opracowanie metody oznaczenia stężeń 10 kongenerów PBDE (BDE-28, 47, 49, 99, 100, 139, 153, 154, 183 i 209) w paszach, jej sprawdzenie poprzez udział w badaniach biegłości oraz analizę wybranych materiałów paszowych było celem podjętych badań.

[1]          WHO, Environmental health criteria 162. Brominated diphenyl ethers, Environ. Heal. Criteria. (1994) 1–347.

[2]          L.S. Birnbaum, D.F. Staskal, Brominated flame retardants: Cause for concern?, Environ. Health Perspect. 112 (2004) 9–17. doi:10.1289/ehp.6559.

[3]          M.A.E. Abdallah, S. Harrad, Polybrominated diphenyl ethers in UK human milk: Implications for infant exposure and relationship to external exposure, Environ. Int. 63 (2014) 130–136. doi:10.1016/j.envint.2013.11.009.

[4]          European Commission, 2014/118/EU: Commission Recommendation of 3 March 2014 on the monitoring of traces of brominated flame retardants in food Text with EEA relevance, Off. J. Eur. Union. L65 (2013) 39–40.

[5]          J. Alexander, D. Benford, A. Boobis, Å. Bergman, Scientific opinion on polybrominated diphenyl ethers (PBDEs) in food, EFSA J. (2011). http://su.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:471426.