twitter

image1 image1 image1 image1

Pozostałości środków ochrony roślin w paszach pochodzenia roślinnego

Pesticide residues in feed of plant origin

s.46 - 48

Bogusław Gnusowski1, Waldemar Korol2, Anna Nowacka1, Agnieszka Hołodyńska-Kulas1,
Jolanta Rubaj2, Grażyna Bielecka2

1Zakład Badania Pozostałości Środków Ochrony Roślin, Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy, w Poznaniu, 2Instytut Zootechniki - Państwowy Instytut Badawczy w Krakowie, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie

Słowa kluczowe: pozostałości środków ochrony roślin, pasze

Key words: pesticide residues, feed

Prezentowane badania odbywały się w ramach realizowanego Programu Wieloletniego w latach 2016-2020 „Ochrona i zarządzanie krajowymi zasobami genetycznymi zwierząt gospodarskich w warunkach zrównoważonego użytkowania na lata 2016-2020”. Wyniki badań wykorzystywane są do monitorowania materiałów i mieszanek paszowych w zakresie obecności substancji niepożądanych i szkodliwych, w tym prawidłowości stosowania ś.o.r. w praktyce rolniczej (Rozporządzenie 2009) oraz obecności substancji niepożądanych w paszach (Rozporządzenie 2015), jak i zgodności z najwyższymi dopuszczalnymi poziomami pozostałości (Rozporządzenie 2005) oraz wymaganiami dla pasz ekologicznych (Rozporządzenie 2008).

Próbki do badań były pobierane z gospodarstw indywidualnych, mieszalni pasz, zakładów przetwórczych i hurtowni przez upoważnionych próbobiorców. Próbki były analizowane w Krajowym Laboratorium Referencyjnym ds. pozostałości pestycydów w paszach (Rozporządzenie 2008) – w Zakładzie Badania Pozostałości Środków Ochrony Roślin Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego (IOR-PIB) w Poznaniu.

W roku 2017 zbadano 25 próbek pasz: 13 próbek zbóż (jęczmień, kukurydza, owies, pszenica i pszenżyto), 1 próbkę przetworów roślin oleistych (śruta sojowa) i 11 próbek mieszanek paszowych roślinnych (mieszanka B, mieszanka B doświadczalna dla bydła, mieszanka CJ, mieszanka CJ, mieszanka CJ dla jałówek, mieszanka CJ - ziarno, mieszanka CJ z ziarnem dla cielat, mieszanka DJ-1, mieszanka DKM-I i mieszanka DKM-II). Pozostałości oznaczano dwiema akredytowanymi w paszach pochodzenia roślinnego metodami analitycznymi: metodą chromatografii gazowej (GC) sprzężonej z detektorami specyficznymi (ECD i NPD) oraz metodą chromatografii cieczowej (LC) sprzężonej ze spektrofotometrem mas (MS/MS).

Laboratorium weryfikowało w sposób ciągły stosowane metody analityczne zgodnie z zasadami systemu zarządzania jakością badań (Guidance 2015). Ponadto regularnie uczestniczyło w międzynarodowych badaniach biegłości, organizowanych przez FAPAS i Laboratoria Referencyjne Unii Europejskiej (EURL). Uzyskiwało w nich zadawalające wyniki, potwierdzając tym samym swoje kompetencje w zakresie prowadzonych badań. Laboratorium od lat uzyskuje w badaniach organizowanych przez EURL najwyższą  klasę A.

W 17 spośród 25 badanych próbek, czyli 68,0% ogółu analizowanych stwierdzono obecność pozostałości ś.o.r. W 16 próbkach (64,0%) wykryto pozostałości jednego związku, a w 1 próbkach (4,0%) pozostałości dwóch związków. Wykryto pozostałości 2 spośród 381 poszukiwanych związków - 2 insektycydy (DDT i pirymifos metylowy). Pozostałości wykrywano w 6 próbkach zbóż (46,2%) i 11 próbkach mieszanek paszowych roślinnych (100%). Nie wykryto pozostałości w przetworach roślin oleistych.

Do najczęściej wykrywanych związków należał pirymifos metylowy oznaczony w 17 próbkach (68,0%). W roku 2017 spośród 25 badanych próbek żadna nie zawierała pozostałości wyższych niż dopuszczalne

 

Literatura

  1. Gnusowski B., Nowacka A., Giza I., Sztwiertnia U., Łozowicka B., Kaczyński P., Szpyrka E., Rupar J., Rogozińska K., Kuźmenko A., Sadło S.. 2007. Kontrola pozostałości środków ochrony roślin w materiałach paszowych pochodzenia roślinnego w roku 2006. Prog. Plant Protection/Post. Ochr. Roślin 47(4): 38–41.
  2. Gnusowski B., Nowacka A., Giza I., Sztwiertnia U., Łozowicka B., Kaczyński P., Szpyrka E., Rupar J., Rogozińska K., Kuźmenko A. 2008. Kontrola pozostałości środków ochrony roślin w materiałach paszowych pochodzenia roślinnego w roku 2007. Prog. Plant Protection/Post. Ochr. Roślin 48(4): 1190–1193.
  3. Gnusowski B., Nowacka A., Giza I., Rzeszutko U., Łozowicka B., Kaczyński P., Rutkowska E., Szpyrka E., Rupar J., Rogozińska K., Kuźmenko A., Szala J., Sadło S. 2009. Monitoring pozostałości środków ochrony roślin w paszach pochodzenia roślinnego w roku 2008. Progr. Plant Protection / Post. Ochr. Roślin 49 (4): 1409-1413.
  4. Gnusowski B., Nowacka A., Jurys J., Rzeszutko U., Giza I., Łozowicka B., Kaczyński P., Rutkowska E., Jankowska M., Szpyrka E., Rupar J., Rogozińska K., Machowska A., Słowik-Borowiec M., Kuźmenko A., Szala J. 2010. Monitoring pozostałości środków ochrony roślin w paszach pochodzenia roślinnego w roku 2009. Progr. Plant Protection / Post. Ochr. Roślin 50 (4): 1893-1896.
  5. Gnusowski B., Nowacka A., Rzeszutko U., Jurys J., Łozowicka B., Kaczyński P., Rutkowska E., Jankowska M., Szpyrka E., Rogozińska K., Rupar J., Machowska A., Słowik-Borowiec M., Kuźmenko A., Szala J. 2012. Badania pozostałości środków ochrony roślin w paszach pochodzenia roślinnego w roku 2010. Prog. Plant Protection/Post. Ochr. Roślin 52 (1): 119-122.
  6. Gnusowski B., Korol W., Bielecka G., Rubaj J. 2014. Kontrola pozostałości środków ochrony roślin w paszach. Pasze Przemysłowe. 1: 22-23.
  7. Gnusowski B., Korol W., Nowacka A., Raczkowski M., Rubaj J., Bielecka G. 2015. Ocena wyników monitorowania pasz w zakresie pozostałości środków ochrony roślin Pasze Przemysłowe. 1:17-19.
  8. Gnusowski B., Korol W., Bielecka G., Rubaj J. 2015a. Kontrola pozostałości środków ochrony roślin w paszach. Pasze przemysłowe. Monografia cz. I. Ocena jakości i bezpieczeństwa pasz. 2:41-45.
  9. Gnusowski B., Korol W., Nowacka A., Raczkowski M., Rubaj J.,  Bielecka G. 2016. Pozostałości środków ochrony roślin w paszach pochodzenia roślinnego. Pasze przemysłowe. 2:45-47.
  10. Gnusowski B., Korol W., Nowacka A., Raczkowski M., Rubaj J., Bielecka G. 2017. Pozostałości środków ochrony roślin w paszach pochodzenia roślinnego. Pasze przemysłowe. 1:44-46.
  11. Guidance document on analytical quality control and method validation procedures for pesticides residues analysis in food and feed. 2015. Document No. SANTE/11945/2015. Supersedes Document SANCO/12571/2013. Implemented by 01/01/2016.
  12. Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności. 2002. (Dz. Urz. L 31, str. 1 z dnia 01.02.2002 r. z późn. zm.; polskie wydanie specjalne: rozdz. 15, t. 6, str. 463.
  13. Rozporządzenie 396/2005/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniającego dyrektywę Rady 91/414/EWG. 2005 (Dz. Urz. L 70, str. 1 z 16.03.2005 r. z późn. zm.).
  14. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych właściwych do prowadzenia badań pasz. 2008. (Dz. U. z 2008 r., nr 40, poz. 758).
  15. Rozporządzenie Komisji (WE) NR 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli. 2008. (Dz. Urz. L 250, str. 1 z 18.9.2008 z późn. zm.)
  16. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającego dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG . 2009. (Dz. Urz. L 309, str. 1 z 24.11.2009 r. z późn. zm.).
  17. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 16/2011 z dnia 10 stycznia 2011 r. ustanawiające środki wykonawcze dla systemu wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych produktach żywnościowych i środkach żywienia zwierząt. 2011. (Dz. U. L 6, str. 7 z 10.1.2011)
  18. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 sierpnia 2015 r. w sprawie zawartości substancji niepożądanych w paszach. 2015. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1141 z późn. zm.).
  19. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. 2017. (Dz.U. z 2017 r., poz. 149, z późn. zm.).