twitter

image1 image1 image1 image1

Stosowanie pasz genetycznie zmodyfikowanych w odniesieniu do trzech modeli produkcji - ekologicznej, tradycyjnej i wolnej od GMO

The use of genetically modified feeds in relation to three production models - organic, traditional and GMO-free

s. 43 - 45

Zbigniew Sieradzki, Małgorzata Mazur, Beata Król, Krzysztof Kwiatek

Zakład Higieny Pasz, Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy

Słowa kluczowe: pasze, żywność, etykietowanie GMO

Key words: feed, food, labelling of GMOs

Żywność zwierzęcego pochodzenia konsumowana w Polsce, Unii Europejskiej i uprzemysłowionych krajach na świecie pochodzi w głównej mierze od zwierząt, których pasza zawiera surowce roślinne z upraw genetycznie zmodyfikowanych. Skala stosowania roślin genetycznie zmodyfikowanych w produkcji pasz jest różna i zależy od stopnia akceptacji GMO wśród konsumentów, dostępności surowców i obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. W Unii Europejskiej, w tym i w Polsce zgodnie z zasadą obowiązywania tych samych przepisów prawa we wszystkich krajach wspólnoty, obowiązują określone zasady prawne odnoszące się do autoryzacji i stosowania GMO jako żywność i pasza (1, 2, 3). Zasady stosowania pasz GMO w Polsce reguluje również Ustawa o paszach (5), gdzie zapis zakazujący stosowania takich pasz jest stale obecny i sukcesywnie przesuwany w czasie ze względu na brak alternatywy dla pasz wysokobiałkowych opartych na soi GMO. Podmiot zainteresowany stosowaniem swojego produktu GMO, jakim są m.in. odmiany roślin genetycznie zmodyfikowanych, na terenie UE musi wystąpić o dopuszczenie go na wspólny rynek do Komisji Europejskiej. Autoryzacja taka opiera się na ocenie ryzyka dla bezpieczeństwa żywności i pasz związanego ze stosowaniem określonej modyfikacji genetycznej. Skala i zakres oceny zależy od tego czy dopuszczenie do stosowania ma obejmować żywność i pasze czy również uprawę na terenie UE. Z dopuszczenia do stosowania można wyłączyć określone terytorium, jeżeli przedstawi się odpowiednie i racjonalne naukowo dowody wskazujące na specyficzne lokalne uwarunkowania, które stwarzają podwyższone ryzyko związane ze stosowaniem GMO. Prawo UE reguluje w ten sposób stosowanie GMO, ograniczając pozwolenie do GMO ocenionych jako bezpieczne dla konsumentów, jak również określa sposób identyfikowania produktów zawierających GMO umożliwiając konsumentom świadomy wybór. Identyfikowanie to w przypadku GMO do użytku paszowego lub paszy zawierającej lub składającej się z GMO, odbywa się poprzez stosowanie określenia „genetycznie zmodyfikowany”, a w przypadku paszy wyprodukowanej z GMO, określenie „wyprodukowany z genetycznie zmodyfikowanego”. Określenie to umieszcza się w nawiasach tuż obok określonej nazwy paszy lub w przypisie do wykazu pasz, czcionką przynajmniej o tej samej wielkości, co wykaz pasz. Obowiązek etykietowania następuje w przypadku, gdy zawartość GMO jest wyższa niż 0,9% składnika. Nie dotyczy on produktów zawierających do 0,9% GMO, po warunkiem, że taka obecność jest niezamierzona lub technicznie nieunikniona. Znaczenie tych ostatnich warunków podkreślono m.in. odnosząc się do misji FVO w Polsce gdzie jednym z zaleceń w raporcie kontrolnym była weryfikacja, czy obecność zatwierdzonego materiału zmodyfikowanego genetycznie poniżej poziomu 0,9 % jest przypadkowa lub nieunikniona technicznie zgodnie z art. 12 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 1830/2003. Na producenta pasz w takim przypadku spada konieczność weryfikacji procedur wewnętrznych zakładu, w szczególności mogących mieć wpływ na występowanie zanieczyszczeń krzyżowych na etapie produkcji, transportowania, magazynowania pasz. Nieodzownym elementem nadzoru producenckiego jest ponadto sprawdzenie procedur kontroli wewnętrznej obejmujących proces zakupu i weryfikacji surowców potencjalnie mogących zawierać GMO. Kontrola taka obejmować może sprawdzanie dokumentacji jak i badania laboratoryjne na GMO. Pozwoli to na zidentyfikowanie źródła GMO w zakładzie, a uzyskane dane umożliwią analizę ryzyka w tym zakresie oraz ograniczenie przypadków obecności GMO na poziomach do 0,9%.

 

Piśmiennictwo:

  1. Rozporządzenie 1829/2003/WE w sprawie zmodyfikowanej genetycznie żywności i paszy. OJ, 2003, L 268, 1-23.
  2. Rozporządzenie 1830/2003/WE dotyczące możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz możliwości śledzenia żywności i produktów paszowych wyprodukowanych z organizmów zmodyfikowanych genetycznie i zmieniające Dyrektywę 2001/18/WE. OJ, 2003, L 268, 24-28.
  3. Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 619/2011 z dnia 24 czerwca 2011 r. ustanawiające metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli paszy pod kątem występowania materiału genetycznie zmodyfikowanego, dla którego procedura wydawania zezwolenia jest w toku lub dla którego zezwolenie wygasło. OJ, 2013, L 197, 1-12.
  4. Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91. OJ, 2007, L 189, 1-23.
  5. Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (tekst jednolity). Dz. U. z 2017 r. poz.453, 1-23.