twitter

image1 image1 image1 image1

Popularyzacja bioróżnorodności poprzez organizację Wystawy Ras Rodzimych

Paweł Radomski, Agnieszka Chełmińska, Piotr Moskała

Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy

Podczas XXV Krajowej Wystawy Zwierząt Hodowlanych, która odbyła się w Poznaniu w dniach 11-14 września 2011 roku, Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy odpowiedzialny był za organizację Wystawy Ras Rodzimych. Tegoroczna Wystawa Ras Rodzimych była już dziesiątą, która towarzyszyła KWZH.

W dniu 11 września 2011 r. Prezydent RP Bronisław Komorowski, Komisarz ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi Komisji Europejskiej Dacian Ciolos oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marek Sawicki wraz z Prezesem Międzynarodowych Targów Poznańskich Andrzejem Byrtem otworzyli największe w tej części Europy targi spożywczo-gastronomiczne Polagra-Food, Polagra-Tech, Gastro Trendy, Smaki Regionów, Pakfood oraz XXV Krajową Wystawę Zwierząt Hodowlanych. W uroczystości uczestniczyli również przedstawiciele delegacji zagranicznych resortów rolnictwa m.in. ministrowie rolnictwa Litwy i Rumunii oraz wiceministrowie rolnictwa Federacji Rosyjskiej, Republiki Czeskiej, a także delegacje ze Szwecji i Republiki Mołdawii.

Uroczyste otwarcie poprzedziło wręczenie przez Prezydenta RP orderów i odznaczeń osobom zasłużonym dla polskiego rolnictwa. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski odznaczony został m.in. Eugeniusz Malinowski prezes Zakładu Doświadczalnego Instytutu Zootechniki PIB w Kołbaczu sp. z o.o.

W pawilonie numer 12 znajdowało się stoisko informacyjne Instytutu wraz z ekspozycją  lokalnych ras zwierząt objętych programami ochrony zasobów genetycznych. Wystawę ras rodzimych odwiedziła delegacja ministrów ds. rolnictwa poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej. Swoją obecnością zaszczycił również Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pan Marek Sawicki. Stoisko było odwiedzane zarówno przez przedstawicieli resortu rolnictwa, instytucji związanych z hodowlą i chowem zwierząt, przedstawicieli ośrodków doradztwa rolniczego, rolników oraz liczne wycieczki szkolne.

W pawilonie numer 3 prezentowane były barwne odmiany nutrii objęte programami ochrony oraz konie zimnokrwiste w typie sztumskim. 

Na stoisku informacyjnym Instytutu Zootechniki PIB prezentowano film dotyczący rodzimych ras zwierząt gospodarskich oraz informacje na temat osiągnięć pracowników naukowych Instytutu. Dużym zainteresowaniem cieszyły się ulotki informacyjne opracowane przez poszczególnych koordynatorów opisujące zwierzęta ras rodzimych, publikacje, takie jak: „Roczniki Naukowe Zootechniki”, „Annals of Animal Science”, „Wiadomości Zootechniczne”, „Pasze Przemysłowe” oraz broszury upowszechnieniowe. 

Zorganizowana została również ekspozycja ślimaków hodowlanych Helix Aspersa, która cieszyła się bardzo dużą popularnością wśród zwiedzających.

Ponadto przygotowano ekspozycję pokazową nutrii odmian barwnych, która wzbudzała duże zainteresowanie.

Instytut Zootechniki PIB przygotował już po raz drugi niecodzienną atrakcję - mini boisko do piłki nożnej, na którym kury ras rodzimych rozgrywały codziennie mecz piłkarski. Ponadto w trakcie trwania Wystawy na ringu odbywały się pokazy użytkowości roboczej koni zimnokrwistych typu sztumskiego i sokólskiego. Na zewnątrz chętni mogli przejechać się bryczką zaprzęgniętą w konie zimnokrwiste.

Podczas trwania wystawy odbywały się  na ringu w pawilonie 12 prezentacje zwierząt ras rodzimych. Dodatkowo po raz pierwszy zorganizowano pokazy strzyżenia owiec oraz wyrabiania serów. Pokazy, podobnie jak w latach ubiegłych, były prowadzone przez poszczególnych koordynatorów, którzy w ramach kilkunastominutowych prezentacji przedstawiali charakterystykę każdej z wystawianych ras. Całość pokazu prowadziła pani dr hab. Elżbieta Martyniuk, prof. nadzwyczajny – Koordynator Krajowy ds. Ochrony Zasobów Genetycznych Zwierząt Gospodarskich oraz pani dr hab. Józefa Krawczyk, prof. nadzwyczajny.

Podczas spotkania z hodowcami Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wręczył Odznaki Honorowe Zasłużony dla rolnictwa, m.in. panu dr inż. Andrzejowi Zoniowi pracownikowi Zakładu Doświadczalnego Instytutu Zootechniki w Chorzelowie. Odznaki otrzymali także hodowcy ras rodzimych. Równocześnie prezes Międzynarodowych Targów Poznańskich Andrzej Byrt oraz dyrektor projektu Jadwiga Chłapowska wręczyli także medale jubileuszowe z okazji 90-lecia istnienia Międzynarodowych Targów Poznańskich. Jubileuszowe wyróżnienie otrzymał m.in. Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy. Odebrał je osobiście prof. dr hab. Jędrzej Krupiński Dyrektor Instytutu.

W Polsce utrzymywanych jest obecnie 88 rodzimych ras, rodów, odmian, zwierząt gospodarskich. Dzięki wieloletnim staraniom ośrodków naukowych i akademickich, w tym również Instytutu Zootechniki PIB, które były inicjatorami ochrony i restytucji ginących populacji, możliwe było zachowanie dużej różnorodności genetycznej poszczególnych gatunków oraz przetrwanie wielu bardzo cennych starych ras, które obecnie można podziwiać w ramach krajowych i regionalnych wystaw.

W Wystawie uczestniczyło 62 wystawców, którzy zaprezentowali następujące rasy, odmiany i rody zwierząt, które w pierwszym dniu Wystawy zostały poddane ocenie :

—           bydło polskie czerwone, białogrzbiete, polskie czarno-białe i polskie czerwono-białe;

—           świnie puławskie, złotnickie białe i złotnickie pstre;

—           owce ras: wrzosówka, świniarka, polska owca górska odmiany barwnej, cakiel podhalański, olkuska, pomorska, kamieniecka, wielkopolska, corriedale, polska owca nizinna odmiany uhruskiej, merynos odmiany barwnej oraz merynos polski w starym typie;

—           kury żółtonóżki kuropatwiane Ż-33, zielononóżki kuropatwiane Z-11 i Zk, Leghorn H-33, Sussex S-66, Rhode Island Red R-11, Rhode Island White A-33, Polbar Pb, New Hampshire N-11, Barred Rock WJ-44;

—           gęsi lubelskie (Lu), kieleckie (Ki), podkarpackie (Pd), pomorskie (Po) suwalskie, (Su) Landes (LsD-01), kartuskie (Ka), garbonose (Ga), rypińskie (Ry), słowackie (Sł), kubańskie (Ku), zatorskie (Zd-1);

—           kaczki rodów: kaczka pomniejszona K-2, pekin krajowy P-33, P-22 i P-11, pekin angielski LsA, pekin duński P-8, pekin francuski P-9 oraz kaczki KhO-1;

—           króliki popielniańskie białe,

—           szynszyle beżowe oraz nutrie następujących odmian barwnych: standardowa, czarna dominująca, bursztynowo-złocista i perłowa, odmiany grenlandzkiej.

 

W sumie ocenie zwierząt podczas tegorocznej Wystawy Ras Rodzimych podlegało 158 zwierząt oraz 30 stadek drobiu.

Ponadto poza oceną były prezentowane  klacze ze źrebiętami następujących ras: konik polski, huculskiej, małopolskiej, śląskiej, wielkopolskiej oraz polski koń zimnokrwisty w typie sokólskim, a także ogiery i wałach polskiego konia zimnokrwistego  w typie sztumskim oraz locha z prosiętami  rasy złotnickiej pstrej i stawka warchlaków rasy puławskiej, kozy karpackie, a także lisy pospolite pastelowe i białoszyjne oraz tchórze. Zorganizowane były również ekspozycje pszczół środkowoeuropejskich linii Asta, woliery pokazowe z nutriami odmian barwnych i stadko gęsi Białej Kołudzkiej®.

Prezentowanym zwierzętom przyznawano nagrody zgodnie z Regulaminem oceny zwierząt ras rodzimych oraz nagradzania hodowców na XXV Krajowej Wystawie Zwierząt Hodowlanych, zatwierdzonym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Oceny dokonali sędziowie powołani przez Ministerstwo, w składzie: prof. dr hab. Jędrzej Krupiński (IZ PIB) – sędzia ds. oceny owiec ras rodzimych, prof. dr hab. Marian Różycki (IZ PIB) – sędzia ds. oceny trzody chlewnej ras rodzimych, prof.. dr hab. Jan Trela (IZ PIB) – sędzia ds. oceny bydła ras rodzimych, dr hab. Józefa Krawczyk (IZ PIB) – sędzia ds. oceny kur nieśnych ras rodzimych, dr Halina Bielińska (ZD IZ PIB Kołuda Wielka) – sędzia ds. oceny gęsi i kaczek ras rodzimych, doc. dr hab. Paweł Bielański (IZ PIB) – sędzia ds. oceny królików ras rodzimych, mgr inż. Alicja Woźny (KCHZ) – sędzia ds. oceny szynszyli ras rodzimych, mgr inż. Tadeusz Kwiatkowski    (KCHZ) - sędzia ds. oceny nutrii ras rodzimych.

Zgodnie z regulaminem, w zależności od uzyskanej podczas oceny liczby punktów,  przyznawane były złote i srebrne medale. Najlepsze zwierzęta w danej grupie oceny uzyskały tytuł czempiona. W sumie podczas tegorocznej Wystawy Ras Rodzimych przyznano 21 tytułów czempiona Wystawy oraz 153 złote medale. Dyrektor Instytutu Zootechniki PIB prof. dr hab. Jędrzej Krupiński w drugim dniu trwania Wystawy wręczył 16 nagród specjalnych (statuetki) dla hodowców ras zachowawczych, którzy najwięcej razy uczestniczyli w wystawach. Na statuetkach wygrawerowano napis pamiątkowy: „Dyrekcja Instytutu Zootechniki PIB składa serdeczne podziękowania za wielokrotne uczestnictwo w Wystawach oraz olbrzymi wkład w ochronę rodzimych ras zwierząt gospodarskich i popularyzację ich hodowli w celu zachowania cennej bioróżnorodności dla przyszłych pokoleń”.

Podczas trwania Wystawy Instytut zorganizował w dniach 12 i 13 września 2011 r. seminaria pod wspólnym tytułem „Fenomen produktów lokalnych na bazie ras rodzimych”, w których łącznie wzięło udział 75 osób.

Wystawa Ras Rodzimych w ramach XXV Krajowej Wystawy Zwierząt Hodowlanych w Poznaniu  była współfinansowana ze środków finansowych Europejskiego Funduszu na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach środków będących w dyspozycji Sekretariatu Centralnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich.

Celem Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich jest wsparcie wdrażania i oceny polityki w zakresie rozwoju obszarów wiejskich oraz identyfikacja, analiza, rozpowszechnianie oraz wymiana informacji i wiedzy w tym zakresie wśród wszystkich zainteresowanych partnerów na poziomie lokalnym, regionalnym oraz wspólnotowym.

Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich działa na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 1698/2005, ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziaem rodków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie krajowej sieci obszarów wiejskich oraz Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Główną strukturę KSOW w Polsce stanowią: Sekretariat Centralny w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi i 16 sekretariatów regionalnych w urzędach marszałkowskich, które mają na celu zapewnienie właściwego funkcjonowania KSOW. Sekretariat Centralny jest odpowiedzialny m.in. za koordynację prac KSOW, prowadzenie portalu internetowego Sieci oraz ułatwianie kontaktu między członkami Sieci. Natomiast sekretariaty regionalne wspierają realizację zadań KSOW, ułatwiają kontakty między członkami Sieci w danym województwie oraz współpracę między regionami.

Podstawą realizacji celu KSOW są działania planowane do realizacji w ramach dwuletnich planów działania przygotowanych przez Sekretariat Centralny we współpracy z 16 sekretariatami regionalnymi.

Plan działania KSOW zawiera m.in. następujące elementy, w ramach których są realizowane szczegółowe projekty:

•             identyfikacja i analiza możliwych do przeniesienia dobrych praktyk w zakresie rozwoju obszarów wiejskich oraz przekazanie informacji na ich temat;

•             przeniesienie dobrych praktyk, projektów innowacyjnych oraz organizacja i wymiana doświadczeń i „know-how”;

•             przygotowanie programów szkoleniowych dla lokalnych grup działania w procesie tworzenia, w tym wymiana doświadczeń między lokalnymi grupami działania;

•             zarządzanie siecią;

•             pomoc techniczna dla współpracy międzyterytorialnej i transnarodowej;

•             wspieranie współpracy międzyinstytucjonalnej, w tym międzynarodowej;

•             wymiana wiedzy oraz ocena polityki w zakresie rozwoju obszarów wiejskich.

 

W celu realizacji powyższych zadań organizowane są m.in. spotkania, konferencje, wystawy, targi, wyjazdy studyjne, szkolenia, seminaria, sieci eksperckie oraz wydawane są publikacje. Instytut bierze czynny udział w realizacji tych projektów.