twitter

image1 image1 image1 image1

Niepewność wyników oznaczania zawartości glukozynolanów w paszach

R. Gąsior, K. Ślusarczyk, M. Szczypuła

Streszczenie.  Jednym z zasadniczych elementów walidacji metody analitycznej jest szacowanie niepewności. Niepewność metody, wraz z wynikiem traktowanym jako średnia z pomiarów, ma znaczenie praktyczne przy jego interpretacji i określa przedział tolerancji, w jakim powinna się znaleźć z prawdopodobieństwem 95 % (mówimy wtedy o niepewności rozszerzonej, współczynnik rozszerzenia k) rzeczywista wartość wyniku oznaczenia. Problem niepewności został uwypuklony w PN-EN ISO/IEC 17025, która podkreśla, że niepewność jest szczególnie istotna wtedy, gdy „ma znaczenie dla zgodności  z wyspecyfikowanymi wartościami granicznymi”. Na niepewność składa się wiele czynników (składowych), a wynik końcowy niepewności jest złożeniem tych czynników zgodnie z zasadą propagacji niepewności. Jednym z innych sposobów szacowania niepewności jest klasyczny, oparty na tworzeniu budżetu niepewności i złożeniu istotnych czynników niepewności w celu uzyskania niepewności wewnątrzlaboratoryjnej. W celu lepszego uwiarygodnienia niepewności poszerza się ją o czynniki pozalaboratoryjne, o ile laboratorium posiada wystarczającą ilość danych porównawczych z wiarygodną wartością odniesienia. Niepewność taka ma szeroki zasięg wiarygodności obejmujący wszystkie uznane laboratoria, biorące udział w wyznaczeniu wartości odniesienia. Przy odpowiednim zaprojektowaniu badań walidacyjnych, szacowanie niepewności można znacznie uprościć, grupując główne, istotne  źródła niepewności i wyróżniając podstawowy czynnik niepewności związany z odtwarzalnością. W tym celu wykonuje się badania walidacyjne z uwzględnieniem możliwie największej ilości czynników zmienności (analizy tych samych próbek wykonane w dłuższym czasie, przez różne osoby), co pozwala w większości analiz (głównie instrumentalnych) zawrzeć większość czynników niepewności w odtwarzalności wewnątrzlaboratoryjnej (czynniki te są ujęte w zmienności wyników analiz). W taki uproszczony sposób, oszacowano niepewność dla przykładowej analizy oznaczania zawartości glukozynolanów w paszach. Niepewność Um (95% ufności, k=2),  z uwzględnieniem czynników pozalaboratoryjnych (uref2) , określono dla dwóch poziomów zawartości tych substancji (0,8 mmol/kg – 5 mmol/kg i > 5 mmol/kg ).

Czynnik uc2 jest złożony z podstawowego czynnika niepewności, jakim jest odtwarzalność oraz innych czynników nieujętych w odtwarzalności, a dotyczących standardu, szkła pomiarowego i odzysku.