twitter

image1 image1 image1 image1

Aktualne zagadnienia związane z zapewnieniem bezpieczeństwa mikrobiologicznego mieszanek paszowych dla drobiu i innych gatunków zwierząt gospodarskich

Krzysztof Kwiatek, Elżbieta Kukier, Magdalena Goldsztejn, Tomasz Grenda

Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej spowodowało konieczność wdrożenia systemu zapewnienia bezpieczeństwa i jakości w całym łańcuchu żywnościowym. Konsekwencją tego jest przeorientowanie naszych poglądów na temat pożądanych cech produktu otrzymywanego na poszczególnych etapach jego produkcji. Dotyczy to w szczególności produkcji surowców i produktów żywnościowych pochodzenia zwierzęcego tj.: mleka, mięsa i jaj. Jest to spowodowane zarówno wzrostem wymagań konsumenta, jak też  zauważeniem, niedostrzeganych wcześniej, czynników zagrożeń typu biologicznego i chemicznego.

Na ważną rolę pasz w zapewnieniu bezpieczeństwa surowców i produktów żywnościowych pozyskiwanych od zwierząt, wskazuje również definicja „zagrożenia” w Rozporządzeniu (WE) 178/2002 (art. 3 pkt.14) , które brzmi: „zagrożenie oznacza czynnik biologiczny, chemiczny lub fizyczny w żywności lub paszy, bądź stan żywności lub paszy, mogący powodować negatywne skutki dla zdrowia”. Ocenia się, że produkcja pasz przemysłowych w Polsce w 2010 roku wynosiła 7 mln ton, z czego około 70 % stanowiły mieszanki pasze dla drobiu. Drugim ważnym źródłem pasz na rynku krajowym są mieszanki paszowe wytwarzane przez hodowców zwierząt z własnych materiałów paszowych, z dodatkiem przemysłowych koncentratów białkowych i premiksów. Ilość tę ocenia się na 5 mln ton, co daje łącznie masę około 12 mln ton mieszanek paszowych.

Skuteczność strategii zapewnienia bezpieczeństwa w całym łańcuchu żywieniowym warunkuje prawidłowa jakość mikrobiologiczna paszy. Wśród mikroorganizmów ważnych w higienie pasz wymienić należy pałeczki z rodzaju Salmonella, bakterie z rodziny Enterobacteriaceae, bakterie tlenowe, mikroflorę grzybową, beztlenowe laseczki przetrwalnikujące z rodzaju Clostridium, w tym należące do gatunku C. perfringens. Występowanie w paszach drobnoustrojów chorobotwórczych stwarza ryzyko ich przeniesienia, poprzez zwierzęta, na surowce i produkty żywnościowe pochodzenia zwierzęcego, co z kolei zagraża człowiekowi. Natomiast występujące skażenie pasz przez grzyby stwarza ryzyko powstawania zakażeń grzybiczych, stanów alergii, a przede wszystkim mikotoksykoz. Jest to szczególnie niebezpieczne biorąc pod uwagę fakt, że mikotoksyny mogą wykazywać właściwości kancerogenne, mutagenne, teratogenne lub estrogenne. U zwierząt powodują także zmniejszenie wykorzystania paszy, pogorszenie stanu zdrowia oraz immunosupresję.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 183/2005 stwierdza, że podmioty działające na rynku pasz powinny przestrzegać zgodności ze szczególnymi kryteriami mikrobiologicznymi. Daje to nadzieję, że w niedalekiej przyszłości będą ustalone bardziej precyzyjne kryteria mikrobiologiczne dla pasz. W chwili obecnej trwają prace w DG SANCO nad opracowaniem rozporządzenia w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dla pasz. Aktualnie obowiązujące kryteria oceny mikrobiologicznej pasz dotyczą jedynie karm dla zwierząt domowych w zakresie obecności pałeczek Salmonella i liczby drobnoustrojów z rodziny Enterobacteriaceae zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1069/2009 i Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 142/2011. Ponadto, od 2012 roku istnieje konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla surowego mięsa drobiowego w zakresie Salmonella (nieobecna w 25 g), stąd bardzo ważna jest produkcja i stosowanie mieszanek paszowych wolnych od pałeczek Salmonella. Dążeniom do tego celu powinny towarzyszyć skoordynowane działania wszystkich uczestników tzw. łańcucha drobiarskiego.