twitter

image1 image1 image1 image1

Aktualny stan zanieczyszczenia  mikrobiologicznego pasz wytwarzanych w Polsce

Elżbieta Kukier, Magdalena Goldsztejn, Krzysztof Kwiatek, Tomasz Grenda

Prawdopodobieństwo wystąpienia mikroorganizmów patogennych i ich toksycznych metabolitów rośnie wraz z całkowitą liczbą drobnoustrojów obecnych w paszy. Z kolei, występowanie w paszach patogenów i ich toksyn stwarza ryzyko zachorowańzwierząt oraz zanieczyszczenia surowców i produktów żywnościowych pochodzenia zwierzęcego, co zagraża zdrowiu człowieka. Wykazano ponadto że, stała ekspozycja zwierząt na drobnoustroje licznie występujące w otoczeniu zwierząt lub/i w paszy, powoduje produkcjęcytokin prozapalnych, aktywacjęodpowiedzi ostrej fazy, zużywanie składników odżywczych na procesy anaboliczne i stymulacjęprodukcji leptyny, co prowadzi do obniżenia produkcyjności. Zanieczyszczenie pasz przez toksynotwórcze grzyby i mikotoksyny jest szczególnie niebezpieczne biorąc pod uwagę, że mikotoksyny wykazująwłaściwości karcinogenne, mutagenne, teratogenne lub estrogenne. U zwierząt powodujątakże zmniejszenie wykorzystania paszy, pogorszenie stanu zdrowia oraz immunosupresję. Z kolei, obniżenie odporności organizmu sprzyja występowaniu zachorowańzwierząt na tle mikroorganizmów oportunistycznych (Clostridium perfringens, Escherichia coli). Do najważniejszych wskaźników higienicznych w ocenie jakości mikrobiologicznej pasz należy liczba bakterii tlenowych mezofilnych oraz liczba grzybów. Celem przeprowadzonej analizy wyników badańpasz stosowanych w Polsce była ocena ich zanieczyszczenia przez bakterie tlenowe mezofilne i grzyby.

Materiałdo badaństanowiły próbki mieszanek paszowych pobierane w ramach urzędowej kontroli Inspekcji Weterynaryjnej w zakładach produkujących pasze, granicznych punktach kontroli oraz wewnętrznej kontroli prywatnych producentów pasz i hodowców zwierząt. Badania pasz były wykonywane we wszystkich krajowych weterynaryjnych laboratoriach diagnostycznych działających w ramach systemu laboratoriów urzędowych. Wyniki badańpochodzące z pierwszego półrocza lat 2003 – 2006 były przekazywane do Zakładu Higieny Pasz PIWet – PIB w Puławach, natomiast od 2006 roku sągromadzone w Centralnej Bazie Danych sytemu CELAB prowadzonej przez DziałSystemów Informatycznych w PIWet-PIB w Puławach. Liczbębadanych próbek przedstawia tabela 1. Liczbębakterii tlenowych mezofilnych i grzybów oznaczano wg procedury zawartej w normie PN-R-64791:1994 „Pasze. Wymagania i badania mikrobiologiczne”. Zgromadzone wyniki badańanalizowano stosując szereg rozdzielczy.

Porównując poziom kontaminacji mieszanek paszowych przez bakterie tlenowe mezofilne w latach 2003 – 2006 z okresem 2007 – 2010 widoczne jest obniżenie poziomu zanieczyszczenia o jeden rząd wielkości. W latach 2003 – 2006 procent próbek o poziomie kontaminacji 106 jtk/g wahałsięod 1,8% do 16,7%, a w latach 2007 – 2010 jedynie od 0,2% do 6,2%. Analizowane wyniki badańwskazały także, że w latach 2003 – 2006 najwyższy poziom zanieczyszczenia bakteryjnego wykazywały mieszanki paszowe dla drobiu, a w latach 2007 – 2010 były to mieszanki dla świń. Poziom kontaminacji mieszanek paszowych przez grzyby, podobnie jak kontaminacji przez bakterie byłniższy w latach 2007 – 2010 niżw latach 2003 – 2006. W latach 2003 – 2006 procent próbek o poziomie kontaminacji 105 jtk/g wahałsięod 0,7% do 6%, a w latach 2007 – 2010 od 0% do 0,9%. Przekroczenie niniejszego zakresu było obserwowane w przypadku nielicznych próbek badanych w 2007, 2008 i 2010 roku, na co bez wątpienia miała wpływ roczna suma opadów deszczu w tych latach w Polsce. W latach 2003 – 2006 poziom kontaminacji mieszanek paszowych przez grzyby nie przekroczył105 jtk/g w przypadku 92% badanych próbek. Wartośćta w latach 2007 – 2010 wynosiła około 96%.

Biorąc pod uwagę, że pasze mogąbyćrezerwuarem lub wektorem mikroorganizmów saprofitycznych i patogennych, w tym także czynników zoonotycznych, ważna jest troska o jak najlepsząich jakośćmikrobiologicznąze strony zarówno przemysłowych producentów mieszanek i materiałów paszowych jak i rolników.Bardzo istotnym czynnikiem zachęcającym hodowcęzwierząt do wyboru danej paszy wśród wielu produktów na rynku, może byćmaksymalna liczba bakterii w gramie paszy deklarowana przez producenta. Przeprowadzona ocena jakości mikrobiologicznej pasz stosowanych w Polsce w latach 2003 – 2010 wskazuje, że w mieszankach paszowych stwierdza sięnie więcej niż106 jtk/g bakterii tlenowych mezofilnych oraz nie więcej niż105 jtk/g grzybów.