twitter

image1 image1 image1 image1

Analityka wybranych substancji farmakologicznie czynnych w premiksach paszowych i paszach

W. Pietroń, A. Mitura, A. Woźniak, K. Kos, D. Krasucka, M. Antczak, W. Cybulski

Antybiotyki, znane człowiekowi od ponad 80 lat, odegrały wielkąrolęw walce z chorobami zakaźnymi ludzi i zwierząt. W przypadku ludzi i stad zwierząt o niewielkiej liczbie pogłowia odpowiednie dawkowanie leku nie stanowi problemu. Problematyczne jest jednak leczenie zwierząt w stadach o dużej liczbie pogłowia. Kilkakrotne podanie precyzyjnie odmierzonej dawki dla każdego zwierzęcia jest zadaniem dośćtrudnym. Niewątpliwym usprawnieniem w podawaniu leku jest przygotowanie roztworu w wodzie do picia, lub jego wymieszanie z paszą. Umożliwia to jednokrotne przygotowanie formy leku, proste podanie a także zmniejsza stres zwierząt. O ile forma roztworu antybiotyku w wodzie zapewnia jednorodne stężenie w całym roztworze, o tyle w paszach leczniczych uzyskanie właściwej homogeniczności może byćo wiele trudniejsze. Taki proces wymaga specjalnie przystosowanej wytwórni pasz. Trudności w przygotowaniu paszy leczniczej, mogąprowadzićdo nieprawidłowego dawkowania antybiotyku, a to z kolei stymulowaćmoże powstawanie szczepów bakterii antybiotykoopornych. Stanowiąone poważne zagrożenie dla zdrowia zarówno ludzi, jak i zwierząt, ze względu na coraz bardziej  ograniczone środki do walki z nimi.

Ważnym elementem wytwarzania pasz leczniczych powinna byćkontrola homogeniczności i terapeutycznego poziomu substancji czynnej. Można to osiągnąćprzy użyciu metod mikrobiologicznych, badając działanie ekstraktu z paszy na drobnoustroje danego typu. Inny sposób to analiza instrumentalna, a w szczególności metody chromatografii cieczowej. Analityka pasz leczniczych ma na celu wykazanie niezgodności oznaczonego stężenia analitu z deklarowanym przez producenta. Do pełnego rozpoznania wymagana jest metoda potwierdzająca jakośćproduktu leczniczego weterynaryjnego – premiksu leczniczego.

W PIWet–PIB w Puławach opracowywane sąmetody zarówno mikrobiologiczne, jak i instrumentalne. Wykonywane sąbadania urzędowe i usługowe obejmujące analizy homogeniczności oraz deklarowanej zawartości substancji czynnych w paszach. Częśćmetod wykorzystujących techniki wysokosprawnej chromatografii cieczowej została opracowana w Zakładzie Farmacji Weterynarynej (ZFW). Należądo nich ilościowe oznaczenia tylozyny, tiamuliny, kolistyny, antybiotyków z grupy amfenikoli (thiamfenikol, florfenikol) oraz sulfonamidów (sulfaguanidyna, sulfadiazyna, sulfametazyna, sulfametizol, sulfametoksazol), a w opracowaniu sąmetody oznaczania likomycyny. W zakresie badania premiksów leczniczych sąprodukty lecznicze weterynaryjne zawierające tiamulinęi tylozynę.

Ze względu na dośćskomplikowany skład pasz jako matrycy, wyodrębnienie określonej substancji czynnej nastręcza szereg trudności. Ekstrakt wymaga poddania wieloetapowemu procesowi oczyszczania, często z użyciem techniki ekstrakcji do fazy stacjonarnej (SPE). Prace prowadzone w ZFW mająna celu optymalizacjęanalityki w kierunku uproszczenia przygotowania próbki, skrócenia czasu analizy oraz ograniczenia ilości odczynników, co zmniejsza zanieczyszczenie środowiska.

Metody realizowane w Zakładzie obejmująekstrakcje badanego analitu z próbek pasz leczniczych, oczyszczaniu ekstraktu oraz analizęz wykorzystaniem wysokosprawnej chromatografii cieczowej z detekcjąUV-Vis.

Optymalizacja metod oznaczania antybiotyków w premiksach i paszach leczniczych w kierunku ich symplifikacji, zarazem zwalidowanie, stanowi w swoim założeniu ofertętechnik instrumentalnych z wyboru dla laboratoriów specyfikujących zawartośćsubstancji farmakologicznie czynnych oraz homogenicznośćpaszy leczniczej. Pozwala na kontrolęprocedur wytwarzania właściwego produktu leczniczego, co zapewnia skutecznąterapięoraz ogranicza nabywanie antybiotykoporności drobnoustrojów u zwierząt i ludzi.